Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

य एकांततयात्यंतमंतर्गततमोपहः । साधुगोष्ठीसमुद्भूतसुखामृतरसोर्मयः

Transliteration

ya ekāṃtatayātyaṃtamaṃtargatatamopahaḥ | sādhugoṣṭhīsamudbhūtasukhāmṛtarasormayaḥ

Translation

یہ یکسوئی کے ساتھ باطن کی نہایت گہری تاریکی کو بالکل دور کر دیتا ہے؛ اور سادھوؤں کی مجلس سے پیدا ہونے والی مسرت کے امرت رس کی موجوں کی طرح اٹھتا ہے۔

Word by Word

• यः: which/that (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• एकान्ततया: by exclusiveness/one-pointedness
• एकान्ततया: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: एकान्तता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; हेतौ/प्रकारे (by exclusiveness/solitariness)

• अत्यन्तम्: utterly
• अत्यन्तम्: Kriya-visheṣaṇa (Degree)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्यन्तम् (अव्यय)
• Form: परिमाण/अतिशयवाचक-अव्यय (exceedingly)

• अन्तर्गत-तमः-अपहः: remover of the inner darkness
• अन्तर्गत-तमः-अपहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्तर्गत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गम्) + तमस् (प्रातिपदिक) + अपह (कृदन्त-प्रातिपदिक; अप-√हृ/√हन् ‘to remove’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—‘अन्तर्गतं तमः अपहन्ति’ इति; ‘यः’ विशेष्यः

• साधु-गोष्ठी-समुद्भूत-सुख-अमृत-रस-ऊर्मयः: having waves of nectar-like bliss born of saintly company
• साधु-गोष्ठी-समुद्भूत-सुख-अमृत-रस-ऊर्मयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: साधु (प्रातिपदिक) + गोष्ठी (प्रातिपदिक) + समुद्भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्-उद्-√भू) + सुख (प्रातिपदिक) + अमृत (प्रातिपदिक) + रस (प्रातिपदिक) + ऊर्मि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘यस्मिन् साधुगोष्ठ्या समुद्भूतस्य सुखामृतरसस्य ऊर्मयः सन्ति’ इति; ‘यः’ विशेषणम्

Speaker

Narrator (contextual; continuation of praise)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sādhu-goṣṭhī (as inner-light tīrtha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A contemplative devotee seated among sādhus; from the heart-lotus arises a soft radiance that dissolves a dark inner cloud; blissful waves depicted as flowing nectar-like patterns around the assembly.

Characters & Entities

• Sādhu-goṣṭhī (assembly of sādhus)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Satsang combined with one-pointed devotion removes ignorance and produces lasting spiritual joy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha; the verse treats the sādhu-assembly as the true sanctifying locus.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external rite; it points to ekāgratā (single-mindedness) nurtured by sādhu-saṅga.