Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 189

Devanagari script

पृथिवी मेरुलिंगं च द्वितनुश्चास्य नाम च । भस्मलिंगं पशुपतिर्नाम चास्य महेश्वरः

Transliteration

pṛthivī meruliṃgaṃ ca dvitanuścāsya nāma ca | bhasmaliṃgaṃ paśupatirnāma cāsya maheśvaraḥ

Translation

زمین ‘میرو-لِنگ’ کی پوجا کرتی ہے، اور اس کا نام ‘دویتنو’ (دو بدن والا) ہے۔ مقدس بھسم کے لِنگ کی عبادت میں وہ ‘پشوپتی’ کہلاتا ہے؛ اور اس کا نام ‘مہیشور’ ہے۔

Word by Word

• पृथिवी: the Earth
• पृथिवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मेरुलिङ्गम्: the ‘Meru-liṅga’
• मेरुलिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मेरु-लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• द्वितनुः: Dvitanu (two-bodied)
• द्वितनुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वि-तनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• अस्य: of him/its
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अदस्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• नाम: name
• नाम: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-निर्देश

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• भस्मलिङ्गम्: the ‘ash-liṅga’
• भस्मलिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भस्म-लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पशुपतिः: Paśupati
• पशुपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पशु-पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-निर्देश

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• अस्य: of him/its
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अदस्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• महेश्वरः: Maheśvara
• महेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), addressing the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Personified Earth (Pṛthivī-devī) offers worship to a Meru-shaped liṅga rising like a golden mountain; beside it a liṅga formed of sacred ash, with the epithet Paśupati/Maheśvara inscribed in the aura.

Characters & Entities

• Pṛthivī
• Meru-liṅga
• Dvitanu
• Paśupati
• Maheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is the cosmic axis (Meru) and the immanent Lord of beings (Paśupati); ash signifies renunciation and truth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Meru is invoked symbolically as the cosmic mountain; no specific earthly tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bhasma-liṅga worship is implied, reflecting Śaiva practice that honors sacred ash as a purifier and reminder of impermanence.