Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

गम्यतां ब्रह्मणो लोकमाकल्पं तपसोर्जितम् । प्रेषितोऽहमनेनैव तवानयनकारणात्

Transliteration

gamyatāṃ brahmaṇo lokamākalpaṃ tapasorjitam | preṣito'hamanenaiva tavānayanakāraṇāt

Translation

“چلو برہما کے لوک کی طرف، جو تپسیا سے حاصل ہوا ہے اور کلپ کے خاتمے تک قائم رہتا ہے۔ مجھے اسی نے تمہیں وہاں لے جانے کے لیے بھیجا ہے۔”

Word by Word

• गम्यताम्: let (us/you) go
• गम्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगः (passive imperative: ‘let it be gone/one should go’)

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• लोकम्: world
• लोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• आकल्पम्: until the end of the kalpa
• आकल्पम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: आकल्पम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधिवाचक (till the end of a kalpa)

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• उर्जितम्: won/obtained
• उर्जितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ऊर्जित (कृदन्त; √ऊर्ज्/ऊर्जय् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); विशेषण (लोकम्)

• प्रेषितः: sent
• प्रेषितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रेषित (कृदन्त; प्र-√इष्/प्रेष् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• अनेन: by this (one)
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• आनयनकारणात्: because of (your) bringing (here)
• आनयनकारणात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: आनयन + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘आनयनस्य कारणम्’ = cause of bringing)

Speaker

Devadūta (divine messenger)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmaloka (Satyaloka)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Indradyumna

Visual Art Cues

Scene: The devadūta reveals the destination: Brahmā’s world, attained by austerity and lasting until kalpa’s end; he states he was sent to bring Indradyumna there.

Characters & Entities

• Devadūta
• Brahmā
• Brahmaloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity and dharma are portrayed as real spiritual capital that can lead to exalted realms like Brahmaloka.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No earthly tīrtha is mentioned; the verse highlights Brahmaloka as the destination attained by tapas.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is referenced as the means; no specific vrata, dāna, or snāna is detailed in this line.