Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 95
Devanagari script
ततः शशाप तं बाला प्रबला तपसो बलात् । जडोसि नितरां यस्माज्जलाधारो नदो भव
Transliteration
tataḥ śaśāpa taṃ bālā prabalā tapaso balāt | jaḍosi nitarāṃ yasmājjalādhāro nado bhava
Translation
تب اس کنواری نے، جو اپنی تپسیا کے زور سے نہایت قوی تھی، اسے شاپ دیا: “چونکہ تو حد درجہ کند ذہن ہے، اس لیے تو ندی بن جا، محض پانی اٹھانے والا۔”
Word by Word
ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘ततः’ = thereafter/from that
शशापcursed
शशाप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
बालाthe girl
बाला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
प्रबलाvery strong
प्रबला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रबल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (बाला)
तपसःof austerity
तपसः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
बलात्by the power
बलात्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; ‘बलात्’ = by/through force
जडःdull/insentient
जडः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (त्वम् implied)
असिyou are
असि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नितराम्exceedingly
नितराम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनितराम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — intensifier
यस्मात्because/from which reason
यस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (हेतु/अपादान), एकवचन
जलाधारःa water-holder/reservoir
जलाधारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + आधार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जलस्य आधारः)
नदःa river
नदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवbecome
भव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Narrator (contextual); the curse is spoken by the maiden
Characters & Entities
K
KāśīA
Avimukta (implied context)D
Dharma (as future river, implied)FAQs
Austerity (tapas) carries moral force; speech used in anger can reshape destiny, so restraint and discernment are part of dharma.
The narrative belongs to Kāśī’s Avimukta-mahākṣetra context, where sacred rivers and tīrthas arise through divine causality.
None directly; the verse sets up the origin-story that later supports tīrtha-related practices.