Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82

Devanagari script

रत्नाकरे रत्नसंख्या संख्याविद्भिरपीष्यते । लिंगप्रतिष्ठा पुण्यस्य न तु संख्येति लिख्यते

Transliteration

ratnākare ratnasaṃkhyā saṃkhyāvidbhirapīṣyate | liṃgapratiṣṭhā puṇyasya na tu saṃkhyeti likhyate

Translation

جواہرات کے سمندر میں جواہروں کی گنتی کو تو شمار دان بھی مان لیتے ہیں؛ مگر شِو لِنگ کی پرتِشٹھا کا پُنّیہ عدد میں لکھا نہیں جا سکتا۔

Word by Word

• रत्नाकरे: in the ocean (mine) of jewels
• रत्नाकरे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रत्नाकर (प्रातिपदिक; रत्न + आकर)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• रत्नसंख्या: the number of jewels
• रत्नसंख्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रत्नसंख्या (प्रातिपदिक; रत्न + संख्या)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• संख्याविद्भिः: by those who know counting
• संख्याविद्भिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: संख्याविद् (प्रातिपदिक; संख्या + विद् ‘knower’)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधानार्थ (even)

• ईष्यते: is sought/ascertained
• ईष्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ईष् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगे ‘is desired/considered’

• लिङ्गप्रतिष्ठा: establishment of the liṅga
• लिङ्गप्रतिष्ठा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्गप्रतिष्ठा (प्रातिपदिक; लिङ्ग + प्रतिष्ठा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुण्यस्य: of merit
• पुण्यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• तु: but
• तु: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थ (but, however)

• संख्या: number, counting
• संख्या: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संख्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (quoted as term)

• इति: thus (as)
• इति: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उद्धरणचिह्न (quotative)

• लिख्यते: is written/recorded
• लिख्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लिख् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि (passive)

Speaker

Puṇyakīrti (likely begins doctrinal speech here; deduced from 80)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages

Visual Art Cues

Scene: A teacher proclaims that gems can be counted but the merit of liṅga-pratiṣṭhā cannot; imagery juxtaposes an ocean of jewels with a radiant Śiva-liṅga being established and worshipped.

Characters & Entities

• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual acts rooted in devotion—especially consecrating the Śiva-liṅga—generate merit beyond ordinary calculation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī’s sacred Śaiva landscape is implied; liṅga-pratiṣṭhā is presented as exceptionally meritorious in the Kāśīkhaṇḍa milieu.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (installation and consecration of a Śiva-liṅga) is explicitly referenced as a supreme merit-yielding act.