Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44

Devanagari script

अंगारवासरवतीमिह यैश्चतुर्थीं संप्राप्य मोदकभरैः परिमोदवद्भिः । पूजा व्यधायि विविधा तव गंधमाल्यैस्तानत्र पुत्रविदधामि गणान्गणेश

Transliteration

aṃgāravāsaravatīmiha yaiścaturthīṃ saṃprāpya modakabharaiḥ parimodavadbhiḥ | pūjā vyadhāyi vividhā tava gaṃdhamālyaistānatra putravidadhāmi gaṇāngaṇeśa

Translation

اے گنیش! جو لوگ یہاں منگل کے دن آنے والی چتُرتھی کو پا کر، مودکوں کے ڈھیر خوشی سے لاتے ہیں اور تیری خوشبوؤں اور ہاروں سے طرح طرح کی پوجا کرتے ہیں—اُن بھکتوں کو میں وہیں گنوں کا سردار بناؤں گا اور انہیں لائق اولاد عطا کروں گا۔

Word by Word

• अङ्गारवासरवतीम्: (the) Tuesday-associated
• अङ्गारवासरवतीम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अङ्गार-वासर-वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषण (चतुर्थीम्); समास: अङ्गारस्य वासरः (Tuesday) + वती

• इह: here
• इह: Desha-adhikarana (Locative sense/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here)

• यैः: by whom/with which (people)
• यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन; सर्वनाम

• चतुर्थीम्: the fourth lunar day (Caturthī)
• चतुर्थीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चतुर्थी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन

• संप्राप्य: having attained/observed
• संप्राप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund), उपसर्ग: सम्+प्र-

• मोदकभरैः: with heaps of modakas
• मोदकभरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मोदक-भर (प्रातिपदिक: मोदक + भर)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन; समास: मोदकानां भरः

• परिमोदवद्भिः: rejoicing greatly
• परिमोदवद्भिः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परि-मोद-वत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन; विशेषण (यैः)

• पूजा: worship
• पूजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन

• व्यधायि: was performed
• व्यधायि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-धा (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: वि-

• विविधा: various
• विविधा: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण (पूजा)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम

• गन्धमाल्यैः: with perfumes and garlands
• गन्धमाल्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गन्ध-माल्य (प्रातिपदिक: गन्ध + माल्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन; समास: गन्ध + माल्य (समाहार-द्वन्द्व)

• तान्: those
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन; सर्वनाम

• अत्र: here
• अत्र: Desha-adhikarana (Locative sense/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here)

• पुत्रविदधामि: I make (them) as sons / adopt
• पुत्रविदधामि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पुत्र-वि-धा (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: वि-; कर्मधारय-समासपूर्वपद: पुत्र (पुत्रवत् करोमि = पुत्रं विदधामि)

• गणान्: attendants/hosts
• गणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन

• गणेश: O Gaṇeśa
• गणेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: गणेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समास: गणानां ईशः

Speaker

Skanda (addressing Gaṇeśa/Dhūṇḍhirāja while declaring fruits of worship) in the Kāśī-khaṇḍa frame

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhūṇḍhi/Dhūṇḍhirāja Vināyaka (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Primary interlocutor; by extension pilgrims and vrata-observers

Visual Art Cues

Scene: Devotees celebrate Aṅgāravāra-Caturthī in Kāśī: heaps of modakas, fragrant sandal paste, garlands; Gaṇeśa is worshiped with variety, and the boon of progeny and leadership among gaṇas is proclaimed.

Characters & Entities

• Gaṇeśa
• Caturthī
• Aṅgāraka-vāra (Tuesday)
• Modaka
• Gandha (perfume)
• Mālya (garlands)
• Gaṇas
• Kāśī (implied iha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Joyful, well-offered worship of Gaṇeśa on auspicious lunar-days yields both worldly welfare (progeny) and spiritual elevation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī as the setting where Gaṇeśa’s Caturthī worship bears special fruit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observe Caturthī occurring on Tuesday; worship Gaṇeśa with perfumes, garlands, and abundant modakas.