Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 120

Devanagari script

संप्रसाद्य यथायोगं सर्वानुचित चंचुरः । अविशद्राजसदनं विश्वकर्मविनिर्मितम्

Transliteration

saṃprasādya yathāyogaṃ sarvānucita caṃcuraḥ | aviśadrājasadanaṃ viśvakarmavinirmitam

Translation

اس نے حسبِ موقع سب کو راضی کیا اور ہر بات کو مناسب ترتیب میں قائم کیا؛ پھر وہ قابل شخص وشوکرما کے بنائے ہوئے شاہی محل میں داخل ہوا۔

Word by Word

• संप्रसाद्य: having propitiated
• संप्रसाद्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्रसाद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having pleased/propitiated)

• यथायोगम्: as appropriate
• यथायोगम्: Kriya-visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + योग (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverbial)

• सर्वानुचितः: improper in every way
• सर्वानुचितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + अनुचित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः तत्पुरुष (सर्वेषु अनुचितः/सर्वानुचितः)

• चंचुरः: Caṃcura (proper name)
• चंचुरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चंचुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• अविशद्राजसदनम्: the splendid royal palace
• अविशद्राजसदनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अविशद + राजसदन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः कर्मधारय (अविशदं राजसदनम्)

• विश्वकर्मविनिर्मितम्: constructed by Viśvakarman
• विश्वकर्मविनिर्मितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विश्वकर्मन् + विनिर्मित (प्रातिपदिक; कृदन्त from वि+निर्मा/निर्मा धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (विश्वकर्मणा विनिर्मितम्); भूतकर्मणि क्त-प्रत्यय (past passive participle)

Speaker

Skanda (deduced, narrative continuation in Kāśīkhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (royal/urban sacred setting)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A capable figure, after setting affairs in order, enters a splendid royal palace said to be built by Viśvakarman—gleaming pillars, symmetrical halls, and auspicious emblems, with Kāśī’s sacred aura in the background.

Characters & Entities

• Viśvakarman
• royal palace (rājasadana)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma emphasizes acting ‘as fitting’—harmonizing intention, propriety, and reverence before entering seats of power or sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Kāśī setting is implied; the verse supports the Kāśī narrative atmosphere rather than naming a single tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed; it highlights proper preparation/propitiation (saṃprasādya) as a dhārmic principle.