Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 8

Devanagari script

काषायवसनो मुंडः प्रैक्ष्यहो भवतापि यः । परितापं महानेष जनयिष्यति दारुणम्

Transliteration

kāṣāyavasano muṃḍaḥ praikṣyaho bhavatāpi yaḥ | paritāpaṃ mahāneṣa janayiṣyati dāruṇam

Translation

وہ منڈا ہوا سر رکھنے والا، گیروا لباس پہنے شخص جسے تم نے بھی دیکھا—ہائے—وہ بڑی اور نہایت دردناک اذیت پیدا کرے گا۔

Word by Word

• काषाय-वसनः: wearing ochre garments
• काषाय-वसनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: काषाय (प्रातिपदिक) + वसन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (काषायं वसनं यस्य)

• मुण्डः: a shaven-headed man
• मुण्डः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• प्रैक्ष्य: to see
• प्रैक्ष्य: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: √ईक्ष् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive), अव्ययवत् प्रयोगः; अर्थः: ‘to see/behold’

• अहो: alas!/oh!
• अहो: Sambandha (Exclamation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अहो (अव्यय)
• Form: विस्मय/उद्गार-अव्यय (interjection)

• भवता: by you
• भवता: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/अपि-कारक (particle: also/even)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• परितापम्: affliction/torment
• परितापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परिताप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• महान्: great
• महान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महन्त् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• एषः: this (one)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; निर्देशार्थक सर्वनाम

• जनयिष्यति: will produce/cause
• जनयिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु) (णिच् causative: जनय)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; णिच्-प्रयोगः (causative)

• दारुणम्: terrible
• दारुणम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दारुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (परितापम्)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A stark figure: shaven-headed ascetic in ochre robes stands in a narrow Kāśī lane near a ghat, gaze intense; onlookers recoil, sensing impending anguish; lamps flicker and shadows lengthen.

Characters & Entities

• Kāśī (implied by Kāśīkhaṇḍa context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even seemingly ‘religious’ symbols can appear as omens in dreams; discernment and dharmic response are essential.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter belongs to Kāśī-khaṇḍa’s Kāśī-centered narrative, though the verse itself is about an omen rather than a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is specified in this verse; it is a prognostic statement about impending suffering.