Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 6›Shloka 78
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 78

Devanagari script

इत्युक्त्वा पृच्छ्य राजानं लब्धानुज्ञो द्विजोत्तमः । विवेश स्वाश्रमं तुष्टो नृपोप्याश्चर्यवानभूत्

Transliteration

ityuktvā pṛcchya rājānaṃ labdhānujño dvijottamaḥ | viveśa svāśramaṃ tuṣṭo nṛpopyāścaryavānabhūt

Translation

یوں کہہ کر، بادشاہ سے دریافت کر کے اور اجازت پا کر، وہ افضل برہمن خوش دل ہو کر اپنے آشرم میں داخل ہوا۔ بادشاہ بھی حیرت میں ڈوب گیا۔

Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; उद्धरण-समाप्त्यर्थक-निपातः (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having done earlier)
पृच्छ्यhaving asked
पृच्छ्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootप्रच्छ् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्षः) → पृच्छ्य (अव्यय)
Formल्यपन्त-अव्ययम् (gerund); पूर्वक्रिया
राजानम्the king
राजानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
लब्धानुज्ञःhaving obtained permission
लब्धानुज्ञः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootलब्ध (लभ्-धातु, क्त-कृदन्त) + अनुज्ञा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (अनुज्ञा लब्धा यस्य)
द्विजोत्तमःthe best of Brahmins
द्विजोत्तमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (उत्तमः द्विजः)
विवेशentered
विवेश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + विश् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
स्वाश्रमम्his own hermitage
स्वाश्रमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य आश्रमः)
तुष्टःpleased, satisfied
तुष्टः:
Karta (Agent qualifier/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु) + क्त → तुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृ-विशेषणम्
नृपःthe king
नृपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय/अप्यर्थक-निपातः (also/even)
आश्चर्यवान्astonished, full of wonder
आश्चर्यवान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआश्चर्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive)
अभूत्became
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ्-लकारः (Aorist/Imperfective past), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
Speaker

Narrator (Skanda, in Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (frame)

Visual Art Cues

Scene: The brahmin, having delivered counsel, receives the king’s respectful permission and walks toward a leafy hermitage; the king remains seated, eyes widened in wonder.

Characters & Entities
D
Dvijottama (foremost Brahmin)
R
Rājan (the King)

FAQs

Respectful conduct between ruler and sage—permission, humility, and contentment—supports dharma and social harmony.

The background remains Kāśī (Vārāṇasī), but this verse narrates a departure scene rather than a tīrtha description.

None; it describes courteous leave-taking and the king’s astonishment.

←Previous Verse
Next Verse→