Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 30

Devanagari script

साध्वसंजनयित्वेति केचिदुच्चाटिताः पुरः । तेन विघ्नकृतापौराः कपटद्विजरूपिणा

Transliteration

sādhvasaṃjanayitveti keciduccāṭitāḥ puraḥ | tena vighnakṛtāpaurāḥ kapaṭadvijarūpiṇā

Translation

یوں دہشت پھیلا کر بعض لوگوں کو شہر سے نکال دیا گیا؛ اور ایک فریبی برہمن کے بھیس میں رہنے والے نے شہریوں پر طرح طرح کی رکاوٹیں ڈال دیں۔

Word by Word

• साध्वसम्: fear/terror
• साध्वसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: साध्वस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• जनयित्वा: having produced
• जनयित्वा: Kriya (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: णिच्-प्रत्यय (causative) + क्त्वान्त; ‘having caused to arise/produced’

• इति: thus
• इति: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-निपात (quotative particle)

• केचित्: some (people)
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम

• उच्चाटिताः: were driven away
• उच्चाटिताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्-√चाट् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय (भूतकृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘driven away/expelled’

• पुरः: forward/in front
• पुरः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरः (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय = ‘in front/forward’

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन

• विघ्नकृताः: causing obstacles
• विघ्नकृताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विघ्न + कृत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (विघ्नं कृतवन्तः)

• पौराः: townspeople
• पौराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पौर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• कपटद्विजरूपिणा: by one having the guise of a deceitful Brahmin
• कपटद्विजरूपिणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कपट + द्विज + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (कपटेन द्विजरूपं यस्य)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A figure dressed as a brāhmaṇa—white garments, staff, sacred thread—stands amid a frightened crowd. Some citizens are pushed or driven out of the city gates; the impostor’s face shows cunning while the crowd shows confusion and fear.

Characters & Entities

• Kāśī (context)
• Deceitful brāhmaṇa (kapaṭa-dvija)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma often advances by disguise; discernment and adherence to true conduct protect society.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the overarching sacred setting; the verse highlights ethical dangers within the holy city’s narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the focus is ethical and narrative (hindrances caused by deception).