Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 6

Devanagari script

अगस्तेराश्रमपदे देवानामागमस्ततः । पतिव्रता चरित्रं च प्रस्थानं कुंभसंभवः

Transliteration

agasterāśramapade devānāmāgamastataḥ | pativratā caritraṃ ca prasthānaṃ kuṃbhasaṃbhavaḥ

Translation

پھر اگستیہ کے آشرم میں دیوتاؤں کی آمد کا بیان ہے؛ پتی ورتا (وفادار بیوی) کا چرتر ہے؛ اور کُمبھ سمبھَو (اگستیہ) مُنی کی روانگی کا ذکر ہے۔

Word by Word

• अगस्तेः: of Agastya
• अगस्तेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अगस्ति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• आश्रमपदे: at the hermitage-site
• आश्रमपदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आश्रम + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (आश्रमस्य पदे = at the hermitage-place)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• आगमः: arrival, coming
• आगमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आ + गम् (धातु) → आगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ततः: thereupon, then
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; देश/कालवाचक (there/then/from there)

• पतिव्रता: the devoted wife (pativratā)
• पतिव्रता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पति + व्रता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पत्यौ व्रता/पतिव्रता)

• चरित्रम्: story, conduct, narrative
• चरित्रम्: Karta (Topic/कर्ता-सदृश)
• Type: Noun
• Root: चरित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र सूचीकरणे प्रथमा (topic-item)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• प्रस्थानम्: departure, setting out
• प्रस्थानम्: Karta (Topic/कर्ता-सदृश)
• Type: Noun
• Root: प्र + स्था (धातु) → प्रस्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र सूचीकरणे प्रथमा (topic-item)

• कुम्भसंभवः: Kumbha-sambhava (Agastya, pot-born)
• कुम्भसंभवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुम्भ + संभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कुम्भात् संभवः = born from a pot)

Speaker

Sūta — inferred (index continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Agastya-āśrama (contextual tīrtha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta/Jātūkarṇya and assembly

Visual Art Cues

Scene: Agastya’s forest hermitage: the pot-born sage seated near a fire-altar; devas arriving in the sky with offerings; a pativratā woman depicted in austere radiance; later, Agastya setting out with staff and water-pot.

Characters & Entities

• Agastya
• Devas
• Pativratā
• Kumbhasambhava (Agastya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is shown through both divine visitation and human virtue—especially pativratā-dharma and the disciplined life of sages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Agastya’s āśrama is referenced as a sacred locus in the narrative sequence, within the broader Kāśīkhaṇḍa tradition.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse indexes narratives that model dharma and sanctity.