Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

Devanagari script

दंडखाते ततः स्नात्वा व्याघ्रेशं पूजयेत्ततः । शौनकेश्वरकुंडे तु स्नानं कृत्वा ततोर्चयेत्

Transliteration

daṃḍakhāte tataḥ snātvā vyāghreśaṃ pūjayettataḥ | śaunakeśvarakuṃḍe tu snānaṃ kṛtvā tatorcayet

Translation

پھر دَنڈکھاتے میں اشنان کرکے، اس کے بعد ویاغھریش کی پوجا کرے۔ اور شونکیشور کنڈ میں اشنان کرکے، پھر وہیں پروردگار کی ارچنا کرے۔

Word by Word

• दंडखाते: in the Daṇḍakhāta (pit/ghāṭa named Daṇḍa)
• दंडखाते: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दण्ड + खात (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दण्डेन/दण्डस्य खातम्)

• ततः: then
• ततः: Kriya (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (पूर्वकर्म/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)

• व्याघ्रेशम्: Vyāghreśa
• व्याघ्रेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्याघ्र + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (व्याघ्रस्य ईशः)

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Kriya (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक

• शौनकेश्वरकुंडे: in the Śaunakeśvara pond
• शौनकेश्वरकुंडे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शौनक + ईश्वर + कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (शौनकेश्वरस्य कुण्डः)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya (पूर्वकर्म/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)

• ततः: then
• ततः: Kriya (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक

• अर्चयेत्: should worship
• अर्चयेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Daṇḍakhāta; Śaunakeśvara-kuṇḍa

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim bathes at a stepped bathing-place called Daṇḍakhāta, then offers flowers to a fierce yet protective Vyāghreśa liṅga; later he bathes in a quiet forest-like pond named Śaunakeśvara-kuṇḍa and worships there.

Characters & Entities

• Daṇḍakhāta
• Vyāghreśa
• Śaunakeśvara Kuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The pilgrim’s path in Kāśī is a chain of purification and worship, each tīrtha reinforcing devotion and discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Daṇḍakhāta, the shrine of Vyāghreśa, and Śaunakeśvara kuṇḍa in the Kāśī-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathe at Daṇḍakhāta and worship Vyāghreśa; bathe at Śaunakeśvara kuṇḍa and worship thereafter.