Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 64

Devanagari script

तवाग्रे तु यथाबुद्धि काशीविश्लेषतापि नः । अचिरेणैव कालेन काशीं प्राप्स्यस्यनुत्तमाम्

Transliteration

tavāgre tu yathābuddhi kāśīviśleṣatāpi naḥ | acireṇaiva kālena kāśīṃ prāpsyasyanuttamām

Translation

تمہارے سامنے، جیسا کہ تمہاری سمجھ ہے، ہمیں کچھ مدت کاشی سے جدائی برداشت کرنی ہوگی؛ مگر بہت ہی جلد تم پھر اسی بے مثال کاشی کو پا لو گے۔

Word by Word

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular)

• अग्रे: in front (of you)
• अग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक

• यथा: as/according to
• यथा: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (manner)

• बुद्धि: understanding
• बुद्धि: Adverbial qualifier (प्रकार/हेतु-भाव)
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन; (यथाबुद्धि-प्रयोगे ‘according to (one’s) understanding’)

• काशी: Kāśī
• काशी: Qualifier within compound
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद)

• विश्लेषता: separation (state)
• विश्लेषता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्लेषता (प्रातिपदिक; विश्लेष + ता)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासोत्तरपद)

• अपि: even/also
• अपि: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव

• नः: of us/our
• नः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (Plural)

• अचिरेण: in a short time
• अचिरेण: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अचिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; कालवाचक-तृतीया (within a short time)

• एव: indeed/just
• एव: Discourse particle (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण (emphasis)

• कालेन: by time/within time
• कालेन: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कालवाचक-तृतीया

• काशीम्: Kāśī (to)
• काशीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• प्राप्स्यसि: you will attain
• प्राप्स्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• अनुत्तमाम्: unsurpassed, supreme
• अनुत्तमाम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying काशीम्)

Speaker

Skanda (contextual attribution within Kāśīkhaṇḍa dialogue tradition)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī / Avimukta

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta

Visual Art Cues

Scene: A consoling exchange about temporary separation from Kāśī, with the city’s ghāṭas and Viśveśvara’s spire envisioned in the background as a promise of return.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is portrayed as the unsurpassed sacred goal; even temporary separation is overcome by divine assurance and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), revered as anuttamā—supreme among sacred places.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the emphasis is on the assured spiritual return/attainment of Kāśī.