Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 12

निरीहा निष्प्रपंचाश्च निरातंका निरामयाः । निर्भगा निरुपायाश्च निःसंगा निर्मलाशयाः

nirīhā niṣprapaṃcāśca nirātaṃkā nirāmayāḥ | nirbhagā nirupāyāśca niḥsaṃgā nirmalāśayāḥ

وہ بےخواہش اور دنیاوی الجھنوں سے ماورا ہیں؛ خوف اور بیماری سے آزاد۔ نہ قسمت کا دعویٰ، نہ دنیاوی تدبیروں کی چالاکی؛ بےتعلّق اور نیت میں پاکیزہ—وہ ایسے ہی ہیں۔

nir-īhāḥfree from craving/effortful desire
nir-īhāḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnis (निस्-उपसर्ग) + īhā (ईहा-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपसर्गपूर्वक-तत्पुरुषः—‘ईहा नास्ति येषाम्’ (without striving/desire)
niṣ-prapaṃcāḥfree from worldly entanglement
niṣ-prapaṃcāḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnis (निस्-उपसर्ग) + prapañca (प्रपञ्च-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘प्रपञ्च-रहित’ (free from worldliness/expansion)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
nir-ātaṃkāḥfree from fear/disturbance
nir-ātaṃkāḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnis (निस्) + ātaṅka (आतङ्क-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘आतङ्क-रहित’ (without fear/affliction)
nir-āmayāḥfree from illness
nir-āmayāḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnis (निस्) + āmaya (आमय-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘आमय-रहित’ (free from disease)
nir-bhagāḥwithout worldly fortune/claims
nir-bhagāḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnis (निस्) + bhaga (भग-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘भग-रहित’ (without fortune/portion; humble)
nir-upāyāḥwithout schemes/guileless
nir-upāyāḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnis (निस्) + upāya (उपाय-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘उपाय-रहित’ (without contrivance/means; guileless)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
niḥ-saṃgāḥdetached/non-attached
niḥ-saṃgāḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnis (निस्) + saṅga (सङ्ग-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘सङ्ग-रहित’ (detached)
nirmalapure
nirmala:
Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootnirmala (निर्मल-प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिक; समासे पूर्वपद
āśayāḥdispositions/hearts
āśayāḥ:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootāśaya (आशय-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘inner disposition/heart’
nirmala-āśayāḥpure-hearted
nirmala-āśayāḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnirmala + āśaya
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘निर्मलः आशयः येषाम्’ (whose inner disposition is pure)

Skanda

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A serene circle of ascetics, unburdened and unattached, sitting in effortless stillness; no signs of anxiety or striving; clean, luminous faces indicating nirmalāśaya; minimal objects, open space suggesting niṣprapañca.

P
Pāśupata devotees
K
Kāśī (implied context)

FAQs

Liberating spirituality is marked by desirelessness, fearlessness, and inner purity—detachment becomes the sign of true well-being.

Kāśī is implied as a liberating environment where such detached, pure-hearted devotees flourish under Śiva’s grace.

No explicit ritual; it emphasizes inner vows—non-attachment, freedom from craving, and purity of intention as core disciplines.