Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 98

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे मुक्तिमंडपगमनं नामाष्टनवतितमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍa uttarārdhe muktimaṃḍapagamanaṃ nāmāṣṭanavatitamo'dhyāyaḥ

Translation

یوں شری اسکند مہاپُران کی ایکاشیتی-سہاسری سنہتا کے چوتھے حصے میں، کاشی کھنڈ کے اُتراردھ کا “مکتی منڈپ گمن (نجات کے منڈپ کی طرف روانگی)” نامی نواسیواں ادھیائے اختتام کو پہنچا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Textual closure/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इति-शब्दः (quotative/closure marker)

• श्रीस्कांदे: in the revered Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कान्द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (Locative); एकवचन; कर्मधारयः—श्रीमान् स्कान्दः (honorific)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन; कर्मधारयः—महच्च तत् पुराणम्

• एकाशीति: eighty-one
• एकाशीति: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक + अशीतिः (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; द्विगु-संख्या (81)

• साहस्र्याम्: in the Sāhasrī (collection)
• साहस्र्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन; ‘साहस्री’ (thousand-fold/collection of a thousand)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन

• चतुर्थे: in the fourth
• चतुर्थे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)

• काशीखण्डे: in the Kāśīkhaṇḍa section
• काशीखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन; तत्पुरुषः—काश्याः खण्डः

• उत्तरार्धे: in the latter half
• उत्तरार्धे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्तर + अर्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन; तत्पुरुषः—उत्तरः अर्धः (latter half)

• मुक्तिमण्डपगमनम्: (the chapter titled) 'Going to the Mukti-maṇḍapa'
• मुक्तिमण्डपगमनम्: Karta (Title/predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति + मण्डप + गमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; तत्पुरुषः—मुक्तेः मण्डपः (मुक्तिमण्डप) तस्य गमनम् (going)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Naming marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (called/named)

• अष्टनवतितमः: ninety-eighth
• अष्टनवतितमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्ट + नवति + तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; क्रमवाचक—‘अष्टनवतिः’ (98) + तम (ordinal suffix) = 98th

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

Speaker

Colophon (textual closing formula)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Muktimaṇḍapa (chapter title reference)

Type: mandapa

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-style closing: scribal colophon naming Skanda Mahāpurāṇa, Kāśīkhaṇḍa Uttarārdha, and the chapter title ‘Muktimaṇḍapa-gamana’.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Kāśīkhaṇḍa
• Uttarārdha
• Muktimaṇḍapa-gamana
• Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a colophon; it primarily preserves textual structure and the chapter’s sacred title rather than teaching doctrine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Muktimaṇḍapa in Kāśī is named in the chapter title, indicating the site/theme focus.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a formal chapter-ending marker.