Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44

महाबुद्धिप्रदस्तत्र पूज्यो जांबवतीश्वरः । आश्विने येश्वरौ पूज्यौ गंगायाः पश्चिमे तटे

mahābuddhipradastatra pūjyo jāṃbavatīśvaraḥ | āśvine yeśvarau pūjyau gaṃgāyāḥ paścime taṭe

وہاں جامبَوتیِشور قابلِ پوجا ہے، کیونکہ وہ عظیم دانائی عطا کرتا ہے۔ اور گنگا کے مغربی کنارے پر اشوِنی کے دونوں ایشور بھی قابلِ عبادت ہیں۔

महाबुद्धिप्रदःgiver of great intelligence
महाबुद्धिप्रदः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + buddhi + prada (प्रातिपदिक; √dā (धातु))
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘महाबुद्धेः प्रदः’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
पूज्यःworthy of worship
पूज्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpūjya (प्रातिपदिक; √pūj (धातु) + यत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कृदन्त (यत्-प्रत्यय), कर्मणि/योग्यतार्थक ‘पूजनीयः’
जांबवतीश्वरःJāmbavatīśvara
जांबवतीश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootjāṃbavatī + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘जाम्बवत्याः ईश्वरः’
आश्विनेin Āśvina (place/region named Āśvina)
आश्विने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootāśvina (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘आश्विन-नक्षत्र/मास’ (स्थान/काल)
येwho (two)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
ईश्वरौthe two lords
ईश्वरौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
पूज्यौworthy of worship (both)
पूज्यौ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpūjya (प्रातिपदिक; √pūj + यत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; कृदन्त विशेषण
गंगायाःof the Gaṅgā
गंगायाः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgaṅgā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
पश्चिमेon the western
पश्चिमे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpaścima (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (तटे इति)
तटेbank
तटे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roottaṭa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Jāmbavatīśvara; Aśvinī-īśvarau (twin shrines)

Type: ghat

Scene: A learned devotee worships Jāmbavatīśvara liṅga, with a luminous halo around the head symbolizing buddhi; then a boat crosses the Gaṅgā at dawn to the western bank where two small twin shrines (Aśvinī-īśvaras) stand side-by-side, suggesting healing and balance.

J
Jāmbavatīśvara
A
Aśvinī-īśvarau (twin shrines)
G
Gaṅgā
K
Kāśī (implied)

FAQs

Kāśī’s worship is not only for liberation but also for dharmic excellence—clarity of intellect and well-being through specific shrines.

Jāmbavatīśvara and the Aśvinī-īśvara pair on the western bank of the Gaṅgā in Kāśī.

Pūjā (worship) of Jāmbavatīśvara for great intelligence, and worship of the Aśvinī-īśvaras at the specified riverbank location.