Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 260

Devanagari script

यात्रया सर्व लिंगानां यत्फलं तदवाप्यते । तपसश्चापि योगस्य सिद्धिदा साऽवनीपरा

Transliteration

yātrayā sarva liṃgānāṃ yatphalaṃ tadavāpyate | tapasaścāpi yogasya siddhidā sā'vanīparā

Translation

اس یاترا کے کرنے سے تمام لِنگوں کی زیارت و پوجا کا جو پھل ہے وہی حاصل ہوتا ہے۔ زمین پر یہ اعلیٰ ترین سفر تپسیا اور یوگ میں کمال و سِدھی عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• यात्रया: by the pilgrimage/journey
• यात्रया: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• सर्व: of all
• सर्व: Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; 'लिंगानाम्' इति विशेषण

• लिंगानाम्: of the liṅgas
• लिंगानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन

• यत्-फलम्: whatever fruit/result
• यत्-फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative clause)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'अवाप्यते' इत्यस्य विषयः (that)

• अवाप्यते: is obtained
• अवाप्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-√आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• तपसः: of austerity
• तपसः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थे/समुच्चय (also/even)

• योगस्य: of yoga
• योगस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• सिद्धि-दा: giver of accomplishment
• सिद्धि-दा: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सिद्धि + दा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'अवनीपरा' इति विशेषण

• सा: that (she/it)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देश (she/that)

• अवनी-परा: Avanīparā (name of the pilgrimage/earth-supreme)
• अवनी-परा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अवनी + परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम/विशेष-स्थानवाचक (proper designation)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra liṅga-yātrā (the circuit described in this adhyāya)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A panoramic Kāśī circuit: multiple liṅga shrines visited in sequence; the pilgrim appears both as traveler and yogin—walking with staff, then seated in meditation by the Ganga—suggesting yātrā culminating in yoga-siddhi.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Liṅgas (sarva-liṅga)
• Yātrā (pilgrimage)
• Tapas
• Yoga
• Siddhi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage, when done as dharma, concentrates the merit of many sacred acts and supports yoga and tapas toward liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The overall Kāśī liṅga-yātrā—presented as a supreme sacred circuit upon the earth.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing the yātrā (pilgrimage circuit) itself, with implied visitation of the liṅgas to obtain the full phala.