Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63

Devanagari script

त्र्यहमुष्णाः पिबेदापस्त्र्यहमुष्णं पयः पिबेत् । त्र्यहमुष्णघृतं प्राश्य वायुभक्षो दिनत्रयम्

Transliteration

tryahamuṣṇāḥ pibedāpastryahamuṣṇaṃ payaḥ pibet | tryahamuṣṇaghṛtaṃ prāśya vāyubhakṣo dinatrayam

Translation

تین دن گرم پانی پئے؛ تین دن گرم دودھ پئے؛ تین دن گرم گھی تناول کرے؛ اور تین دن صرف ہوا (پرَان) پر بسر کرے۔

Word by Word

• त्र्यहम्: for three days
• त्र्यहम्: Karma (Object/कर्म; कालाधिकरणार्थे)
• Type: Noun
• Root: त्र्यह (प्रातिपदिक; त्रि + अहन्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कालपरिमाणवाचक

• उष्णाः: warm
• उष्णाः: Karta (Subject/कर्ता; विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (आपः इति)

• पिबेत्: should drink
• पिबेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• आपः: water
• आपः: Karma (Object/कर्म; पानस्य)
• Type: Noun
• Root: अप्/आप् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; नित्यबहुवचन

• त्र्यहम्: for three days
• त्र्यहम्: Karma (Object/कर्म; कालाधिकरणार्थे)
• Type: Noun
• Root: त्र्यह (प्रातिपदिक; त्रि + अहन्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कालपरिमाणवाचक

• उष्णम्: warm
• उष्णम्: Karma (Object/कर्म; विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (पयः इति)

• पयः: milk
• पयः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पयस्/पयः (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पिबेत्: should drink
• पिबेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• त्र्यहम्: for three days
• त्र्यहम्: Karma (Object/कर्म; कालाधिकरणार्थे)
• Type: Noun
• Root: त्र्यह (प्रातिपदिक; त्रि + अहन्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कालपरिमाणवाचक

• उष्णघृतम्: warm ghee
• उष्णघृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उष्ण + घृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय (उष्णं घृतम्)

• प्राश्य: having consumed
• प्राश्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-अश् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having eaten/taken’

• वायुभक्षः: subsisting on air
• वायुभक्षः: Karta (Subject/कर्ता; विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वायु + भक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष (वायुः भक्ष्यः यस्य/वायुमेव भक्षयति) अर्थे ‘living on air’

• दिनत्रयम्: for three days
• दिनत्रयम्: Karma (Object/कर्म; कालाधिकरणार्थे)
• Type: Noun
• Root: दिन + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कालपरिमाणवाचक (accusative of duration)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa discourse, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sequential depiction of the Tapta-kṛcchra: steaming water sips, then milk, then ghee, finally the ascetic in breath-centered stillness, with Kāśī ghats as backdrop.

Characters & Entities

• Tapta-kṛcchra (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Step-by-step austerity trains detachment and steadiness, making the body and mind fit for higher dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the narrative setting; the city’s spiritual authority contextualizes these expiations.

What ritualistic prescription is mentioned?

A 12-day regimen in four three-day phases: warm water, warm milk, warm ghee, and air-only sustenance.