Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

Devanagari script

आपद्यपि हि घोरायां काशी त्याज्या न कुत्रचित् । यतः सर्वापदांहर्ता त्राता विश्वपतिः प्रभुः

Transliteration

āpadyapi hi ghorāyāṃ kāśī tyājyā na kutracit | yataḥ sarvāpadāṃhartā trātā viśvapatiḥ prabhuḥ

Translation

سخت ترین آفت میں بھی کاشی کو کبھی نہ چھوڑنا چاہیے؛ کیونکہ وِشوپتی پربھو ہی ہر مصیبت کو دور کرنے والا اور سچا محافظ ہے۔

Word by Word

• आपदि: in calamity
• आपदि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आपद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन — in calamity

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधान/सम्भावना — particle “even/also”

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय, हेत्वर्थ-निपात — “indeed/for”

• घोरायाम्: terrible
• घोरायाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (आपदि) — in terrible (calamity)

• काशी: Kāśī
• काशी: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Kāśī

• त्याज्या: to be abandoned
• त्याज्या: Vidhi (Obligation/विधि)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु) → त्याज्य (कृदन्त-तव्यत्)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय — “is to be abandoned” (negated here)

• न: not
• न: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध-निपात — “not”

• कुत्रचित्: anywhere
• कुत्रचित्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: कुत्रचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक — “anywhere/at any place”

• यतः: because
• यतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यतस् (अव्यय)
• Form: अव्यय, हेतुवाचक — “because/since”

• सर्वापदाम्: of all calamities
• सर्वापदाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + आपद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वाः आपदः) — of all calamities

• हर्ता: remover
• हर्ता: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हृ (धातु) → हर्तृ (कृदन्त-तृच्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृच्-प्रत्ययान्त कर्तृवाचक — “remover”

• त्राता: protector
• त्राता: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रा (धातु) → त्रातृ (कृदन्त-तृच्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृच्-प्रत्ययान्त — “protector/savior”

• विश्वपतिः: lord of the universe
• विश्वपतिः: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य पतिः) — lord of the universe

• प्रभुः: the Lord
• प्रभुः: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — master/lord

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Not specified in excerpt

Visual Art Cues

Scene: A storm or calamity threatens the city; devotees remain near Viśveśvara’s temple, praying; the Lord’s protective presence is symbolized as a radiant shield over Kāśī.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Viśvapati (Lord of the universe)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is taught as a spiritual refuge: steadfastness in the holy place expresses faith in the Lord who removes adversity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī as an un-abandonable kṣetra under the protection of the universal Lord.

What ritualistic prescription is mentioned?

A vow-like instruction: do not forsake Kāśī even during severe hardship, trusting in the Lord’s guardianship.