Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35

Devanagari script

विशेषपूजा कर्तव्या सुमहोत्सवपूर्वकम । कार्यास्तथाधिका यात्राः समर्च्याः क्षेत्रदेवताः

Transliteration

viśeṣapūjā kartavyā sumahotsavapūrvakama | kāryāstathādhikā yātrāḥ samarcyāḥ kṣetradevatāḥ

Translation

عظیم اُتسو کے پیش خیمہ کے طور پر خاص پوجا کرنی چاہیے؛ اسی طرح مزید یاترائیں انجام دی جائیں اور کھیتر دیوتاؤں کی بھی باقاعدہ ارچنا کی جائے۔

Word by Word

• विशेषपूजा: special worship
• विशेषपूजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विशेष + पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—विशेषस्य पूजा

• कर्तव्या: should be done
• कर्तव्या: Vidheyavisheshana (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + तव्यत् (कृत्प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (gerundive/obligatory)

• सुमहोत्सवपूर्वकम्: preceded by a very great festival
• सुमहोत्सवपूर्वकम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + महोत्सव + पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative): ‘पूर्वकं’ = with/preceded by; समासः—सुमहान् उत्सवः यस्य (महोत्सव) + तेन पूर्वकम्

• कार्याः: should be performed
• कार्याः: Vidheyavisheshana (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + यत् (कृत्प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-विशेषणम् (to be done)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha/Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः—क्रियाविशेषण (adverb)

• अधिकाः: additional/greater
• अधिकाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘यात्राः’ इत्यस्य विशेषणम्

• यात्राः: processions/pilgrimages
• यात्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• समर्च्याः: should be duly worshipped
• समर्च्याः: Vidheyavisheshana (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + अर्च् (धातु) + यत् (कृत्प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-विशेषणम् (to be duly worshipped)

• क्षेत्रदेवताः: the deities of the sacred area
• क्षेत्रदेवताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र + देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—क्षेत्रस्य देवताः

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa narration to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (with Viśveśvara as center)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A grand Kāśī festival: decorated streets, flags and toranas, palanquin procession (yātrā), devotees carrying lamps and flowers; multiple shrines receive offerings—Viśveśvara central, kṣetra-devatās honored along the route.

Characters & Entities

• Kṣetradevatāḥ
• Kāśī-kṣetra
• Pūjā
• Yātrā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion in Kāśī is to be lived publicly and communally through festivals, pilgrim-circuits, and honoring the kṣetra’s guardian deities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The wider Kāśī-kṣetra (sacred precinct), including its kṣetradevatās.

What ritualistic prescription is mentioned?

Viśeṣa-pūjā with mahotsava, performing yātrās, and worship of kṣetradevatās.