Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65

Devanagari script

नंदिकेश्वर उवाच । इदं स्तवं महापुण्यं व्यास ते परिकीर्तितम् । यः पठिष्यति मेधावी तस्य तुष्यति शंकरः

Transliteration

naṃdikeśvara uvāca | idaṃ stavaṃ mahāpuṇyaṃ vyāsa te parikīrtitam | yaḥ paṭhiṣyati medhāvī tasya tuṣyati śaṃkaraḥ

Translation

نندیکیشور نے کہا: “اے ویاس! یہ ستَو جو تم نے بیان کیا ہے نہایت عظیم ثواب والا ہے۔ جو دانا اسے پڑھے، اس پر شنکر راضی ہوتے ہیں۔”

Word by Word

• नन्दिकेश्वरः: Nandikeśvara
• नन्दिकेश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्दि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नन्देः ईश्वरः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• स्तवम्: hymn
• स्तवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्तव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• महापुण्यम्: greatly meritorious
• महापुण्यम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् पुण्यम्) विशेषण

• व्यास: O Vyāsa
• व्यास: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (here: dative—unto you)

• परिकीर्तितम्: has been proclaimed/recited
• परिकीर्तितम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + कीर्त् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (praised/recited)

• यः: whoever
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• पठिष्यति: will recite/read
• पठिष्यति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• मेधावी: intelligent
• मेधावी: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मेधाविन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; षष्ठी विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• तुष्यति: is pleased
• तुष्यति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तुष् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• शंकरः: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

Speaker

Nandīkeśvara

Skanda Dialogue

Listener: Vyāsa

Visual Art Cues

Scene: Nandīkeśvara addresses Vyāsa, declaring the hymn supremely meritorious and promising Śaṅkara’s pleasure for the wise reciter.

Characters & Entities

• Nandīkeśvara
• Vyāsa
• Śaṅkara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional recitation (pāṭha) of a Śiva-stotra generates great puṇya and directly pleases Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) is the setting of the Kāśī Khaṇḍa narrative, within which Vyāseśvara is praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recitation of the stava (hymn) is prescribed as a meritorious practice for the wise devotee.