Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

विलोक्य स मुनिर्व्यासस्तासर्वान्गिरिशात्मनः । उत्क्षिप्य तर्जनीमुच्चैः प्रोवाचेदं वचः पुनः

vilokya sa munirvyāsastāsarvāngiriśātmanaḥ | utkṣipya tarjanīmuccaiḥ provācedaṃ vacaḥ punaḥ

ان سب کو—جو گِریش کے شیدا دل تھے—دیکھ کر، مُنی ویاس نے اپنی شہادت کی انگلی بلند کی اور بلند آواز سے پھر یہ کلمات کہے۔

विलोक्यhaving looked
विलोक्य:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeVerb
Rootवि + लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — अव्ययभाव; ‘विलोक्य’ = दृष्ट्वा
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
मुनिःsage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; मुनिविशेषण/अप्पोजिशन
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; सर्वनाम
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; ‘तान्’ इत्यस्य विशेषण
गिरिशात्मनःof the one whose self is Girīśa (Śiva)
गिरिशात्मनः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगिरिश (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; ‘गिरिशस्य आत्मा’/‘गिरिशात्मा’ (शिवस्वरूप)
उत्क्षिप्यhaving raised
उत्क्षिप्य:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeVerb
Rootउत् + क्षिप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — अव्ययभाव; ‘उत्क्षिप्य’ = उन्नम्य/उत्थाप्य
तर्जनीम्the index finger
तर्जनीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतर्जनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
उच्चैःaloud
उच्चैः:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
प्रोवाचsaid/spoke
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदी; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम
वचःspeech/words
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (वचः = वचनम्)
पुनःagain
पुनः:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

Narrator (contextual; likely Skanda speaking within Kāśīkhaṇḍa)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage audience

Scene: Sage Vyāsa, austere and radiant, stands before a gathered group of ash-smeared devotees; he lifts his index finger high, commanding attention, as if to deliver a final verdict of śāstra.

V
Vyāsa
G
Girīśa (Śiva)
S
Sages

FAQs

Purāṇic teaching often turns on respectful debate: even among devotees, clarification of the highest refuge is sought through authoritative speech.

The immediate setting is the Naimiṣāraṇya sacred forest; the verse itself focuses on the assembly and speech-act.

None; it is a narrative transition into doctrinal instruction.