Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

Devanagari script

षदत्रिंशत्तत्त्वरूपोसौ लिगेष्वेषु सदाशिवः । अस्मिन्क्षेत्रे वसन्नित्यं तारकं ज्ञानमादिशेत्

Transliteration

ṣadatriṃśattattvarūposau ligeṣveṣu sadāśivaḥ | asminkṣetre vasannityaṃ tārakaṃ jñānamādiśet

Translation

ان لِنگوں میں وہ سداشیو چھتیس تتوؤں کی صورت بن کر وِراجمان ہے۔ اس مقدّس کھیتر میں نِتّیہ واسو کرکے وہ تارک گیان، یعنی نجات بخش معرفت، عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• षट्त्रिंशत्: thirty-six
• षट्त्रिंशत्: Visheshana (Number/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षट्त्रिंशत् (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: संख्या, अव्ययवत्/विशेषणरूपेण; तत्त्व- इत्यस्य संख्या-विशेषणम्

• तत्त्व: principles, realities
• तत्त्व: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-आधार; समासे पूर्वपदम्

• रूपः: having the form
• रूपः: Karta (as predicate nominal/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासे उत्तरपदम्

• असौ: this (he)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• लिङ्गेषु: in the liṅgas
• लिङ्गेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन

• एषु: in these
• एषु: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; लिङ्गेषु इत्यस्य विशेषणम्

• सदाशिवः: Sadāśiva
• सदाशिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सदा + शिव (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (सदा शिवः)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• क्षेत्रे: in the sacred field/place
• क्षेत्रे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• वसन्: dwelling
• वसन्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वस् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (present active participle), शतृ; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सदाशिवः इत्यस्य विशेषणम्

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kala (Time adverb/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative)

• तारकम्: saving, liberating
• तारकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तारक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ज्ञानम् इत्यस्य विशेषणम्

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आदिशेत्: should teach/declare
• आदिशेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + दिश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-kṣetra (Kāśī) as Tāraka-jñāna-sthāna

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sadāśiva seated invisibly within Kāśī’s sacred field, radiating through multiple liṅgas; a subtle diagram of 36 tattvas appears as concentric layers around the liṅga, while a whisper of Tāraka-jñāna flows to a dying devotee.

Characters & Entities

• Sadāśiva
• Liṅgas (Kāśī)
• Tāraka-jñāna
• Kṣetra (Kāśī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is depicted as a mokṣa-kṣetra where Śiva himself teaches liberating wisdom rooted in the deepest metaphysics.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśī kṣetra as a whole, especially its liṅga network as seats of Sadāśiva.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a rite but a doctrine: receiving/realizing Tāraka-jñāna (saving knowledge) bestowed by Śiva in Kāśī.