Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 27

परं हि नर्मदेशस्य महिमा कोपि चाद्भुतः । इत्युक्त्वा देवदेवेशस्तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ

paraṃ hi narmadeśasya mahimā kopi cādbhutaḥ | ityuktvā devadeveśastasmiṃlliṃge layaṃ yayau

بے شک نَرمَدیش کی مہِما نہایت اعلیٰ اور عجیب ہے۔ یہ کہہ کر دیوتاؤں کے ایشور نے اسی لِنگ میں لَی (جذب) اختیار کر لی اور اس میں سما گیا۔

परम्exceedingly
परम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘अत्यन्तम्/विशेषतः’
हिindeed
हि:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): कारण/निश्चय ‘ह्येव/indeed’
नर्मदेशस्यof Narmadeśa (Narmadā’s Lord/region)
नर्मदेशस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनर्मदा-ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध
महिमाgreatness
महिमा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहिमा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कःsomeone/any (some)
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अनिश्चितार्थे ‘कोऽपि’
अपिeven/also (forming ‘some’)
अपि:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): ‘अपि/also/even’; ‘कोऽपि’ इत्यत्र अनिश्चितार्थ-प्रदर्शक
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/conjunction)
अद्भुतःwonderful
अद्भुतः:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (महिमा-विशेषण)
इतिthus
इति:
Vākyārtha-sūcaka (Quotative/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण-चिह्न/quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootउक्त्वा (अव्ययकृदन्त; √वच् (धातु) + त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive): ‘कहकर’
देवदेवेशःLord of the gods (Śiva)
देवदेवेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव-देव-ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; व्यक्तिनाम (शिवः)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
लिंगेin the liṅga
लिंगे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
लयम्dissolution/absorption
लयम्:
Karma (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (गमन-लक्ष्य)
ययौwent/entered
ययौ:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Maheśvara (first sentence); Narrator (second sentence)

Tirtha: Narmadeśa / Narmadeśvara

Type: kshetra

Scene: Devadeveśa speaks the final praise of Narmadeśa; then his form dissolves as light into the Narmadeśvara liṅga, which glows intensely; devotees and Revā stand in awe and silence.

N
Narmadeśa
N
Narmadeśvara Liṅga
D
Devadeveśa (Śiva)

FAQs

A tīrtha’s greatness culminates in the doctrine of immanence—Śiva abides within the liṅga as living presence.

Narmadeśa (the Narmadā sacred region) and the liṅga connected to it are praised.

None explicitly; the verse concludes the māhātmya by affirming Śiva’s presence in the liṅga.