Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 7

Devanagari script

प्राप्यानंदवनं देवी परमानंदकारणम् । विस्मृत्य पितृसंवासं जाता चानंदरूपिणी

Transliteration

prāpyānaṃdavanaṃ devī paramānaṃdakāraṇam | vismṛtya pitṛsaṃvāsaṃ jātā cānaṃdarūpiṇī

Translation

آنندون، جو اعلیٰ ترین مسرت کا سبب ہے، وہاں پہنچ کر دیوی نے باپ کے گھر کی رفاقت تک بھلا دی اور خود سراپا آنند بن گئی۔

Word by Word

• प्राप्य: having reached
• प्राप्य: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), धातुः—आप् (to obtain/reach) उपसर्गः—प्र

• आनन्दवनम्: the forest of bliss (Ānandavana)
• आनन्दवनम्: Karma (Object/goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आनन्द + वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आनन्दस्य वनम्)

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• परमानन्दकारणम्: the cause of supreme bliss
• परमानन्दकारणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम + आनन्द + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (आनन्दवनस्य); समासः—तत्पुरुष (परम-आनन्दस्य कारणम्)

• विस्मृत्य: having forgotten
• विस्मृत्य: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + स्मृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), धातुः—स्मृ (to remember) उपसर्गः—वि (to forget)

• पितृसंवासम्: dwelling with (her) parents
• पितृसंवासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ + संवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (पितॄणां संवासः)

• जाता: became
• जाता: Karta (Predicate participle/कर्तृवाचक)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि—‘became/was born’

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• आनन्दरूपिणी: one whose form is bliss
• आनन्दरूपिणी: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आनन्द + रूपिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (देव्याः); समासः—तत्पुरुष (आनन्द-रूपा)

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ānandavana (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devī arrives in Ānandavana; the grove radiates a palpable bliss that causes her to forget her paternal home and become ‘ānandarūpiṇī’—her form suffused with luminous serenity, surrounded by sacred flora and subtle liṅga-presence.

Characters & Entities

• Devī (Gaurī/Pārvatī)
• Ānandavana (Kāśī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Contact with Kāśī’s sacred space transforms consciousness—worldly identities fade and the soul tastes divine bliss.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ānandavana within the Kāśī-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes the spiritual effect (ānanda) produced by the holy place.