Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4
Devanagari script
निशम्येति वचो मातुरतिह्रीणा गिरींद्रजा । आसाद्यावसरं शंभुं नत्वा गौरी व्यजिज्ञपत्
Transliteration
niśamyeti vaco māturatihrīṇā girīṃdrajā | āsādyāvasaraṃ śaṃbhuṃ natvā gaurī vyajijñapat
Translation
ماں کی یہ باتیں سن کر گریندرجا نہایت شرمندہ ہو گئی۔ موقع پا کر گوری نے شَمبھو کے پاس جا کر سجدہ کیا اور اپنی درخواست عرض کی۔
Word by Word
निशम्यhaving heard
निशम्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootनि-शम् (धातु) → निशम्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive) ‘श्रुत्वा’
इतिthus
इति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक/उद्धरणचिह्न (quotative particle)
वचःwords/speech
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
मातुःof (her) mother
मातुः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
अतिह्रीणाvery bashful
अतिह्रीणा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति + ह्री (धातु) → अतिह्रीण (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘अतिशयेन लज्जिता’
गिरीन्द्रजाthe mountain-lord’s daughter (Pārvatī)
गिरीन्द्रजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगिरीन्द्र (प्रातिपदिक) + जा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
आसाद्यhaving reached/obtained
आसाद्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootआ-सा-द्/सद् (धातु) → आसाद्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund) ‘प्राप्य/उपगम्य’
अवसरम्opportunity
अवसरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअवसर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
शम्भुम्Śambhu (Śiva)
शम्भुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
नत्वाhaving bowed
नत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootनम् (धातु) → नत्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund) ‘नमस्कृत्वा’
गौरीGaurī
गौरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
व्यजिज्ञपत्informed/requested
व्यजिज्ञपत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञप् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Skanda
Skanda Dialogue
Listener: Agastya
Visual Art Cues
Scene: Gaurī, shy from her mother’s questions, finds a moment with Śambhu, bows, and respectfully conveys her request—an intimate devotional domestic scene.
Characters & Entities
G
Gaurī (Pārvatī)Ś
Śambhu (Śiva)M
Menā (implied)FAQs
Reverence (namaskāra) and humility open the way for divine communication and guidance.
Not explicit; the verse is part of a Kāśīkhaṇḍa narrative sequence.
Bowing/obeisance (natvā) to Śiva as a devotional act preceding one’s request.