Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 1

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । पार्वतीहृदयानंद पार्वतीश समुद्भवम् । कथयेह यदुद्दिष्टं भवता प्रागघापहम्

Transliteration

agastya uvāca | pārvatīhṛdayānaṃda pārvatīśa samudbhavam | kathayeha yaduddiṣṭaṃ bhavatā prāgaghāpaham

Translation

اگستیہ نے کہا: “اے پاروتی کے دل کی خوشی کے سرچشمہ، اے پاروتی کے پروردگار! وہ حکایت یہاں بیان فرمائیے جس کی طرف آپ نے پہلے اشارہ کیا تھا، جو گناہوں کو دور کرنے والی ہے۔”

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• पार्वतीहृदयानन्द: O joy of Pārvatī’s heart
• पार्वतीहृदयानन्द: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक) + हृदय (प्रातिपदिक) + आनन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पार्वत्याः हृदयस्य आनन्दः)

• पार्वतीश: O lord of Pārvatī
• पार्वतीश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पार्वत्याः ईशः)

• समुद्भवम्: arisen/originating
• समुद्भवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उद्-भू (धातु) → समुद्भव (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) अर्थे ‘उत्पन्न’

• कथय: tell
• कथय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु, णिजन्त)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

• इह: here
• इह: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• उद्दिष्टम्: indicated/mentioned
• उद्दिष्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उद्-दिश् (धातु) → उद्दिष्ट (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘निर्दिष्ट/उक्त’

• भवता: by you
• भवता: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; आदरार्थ सर्वनाम

• प्राक्: formerly/before
• प्राक्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्राक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb of time) ‘पूर्वम्’

• अघापहम्: sin-destroying
• अघापहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अघ (प्रातिपदिक) + अपह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अघस्य अपहः = पापनाशकः)

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśīkṣetra (implied frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Skanda (addressed), then Agastya (listener)

Visual Art Cues

Scene: A sage (Agastya) respectfully questions Skanda, requesting the previously hinted sin-destroying account; the setting evokes a sacred discourse atmosphere associated with Kāśī.

Characters & Entities

• Agastya
• Pārvatī
• Pārvatīśa (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seeking and hearing sacred narration is itself a dharmic act believed to cleanse sin and elevate understanding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This is the opening request within the Kāśīkhaṇḍa (Kāśī-focused) section, setting the stage for Kāśī’s sacred narratives.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external rite; it prescribes kathā-śravaṇa (hearing sacred discourse) as aghāpaha (sin-removing).