Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

Devanagari script

तपसाद्य निजेनाहं प्रेतमेतमघातुरम् । मामेव शरणं प्राप्तमुद्धरिष्याम्यसंशयम्

Transliteration

tapasādya nijenāhaṃ pretametamaghāturam | māmeva śaraṇaṃ prāptamuddhariṣyāmyasaṃśayam

Translation

اپنی ہی تپسیا کے زور سے میں یقیناً اس رنجیدہ پریت کو—جو صرف میری پناہ میں آیا ہے—نجات دوں گا؛ اس میں کوئی شک نہیں۔

Word by Word

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन — Instrumental singular (by/with austerity)

• आद्य: first/foremost
• आद्य: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Nominative singular; विशेषण (qualifier)

• निजेन: by my own
• निजेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन — Instrumental singular; विशेषण

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 1st person pronoun, nominative singular

• प्रेतम्: the ghost/spirit
• प्रेतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रेत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Accusative singular

• एतम्: this
• एतम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Accusative singular; विशेषण

• अघातुरम्: not sick/afflicted
• अघातुरम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-घातुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Accusative singular; नञ्-प्रत्यय (negation)

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 1st person pronoun, accusative singular

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Accusative singular; गत्यर्थे कर्म (as goal)

• प्राप्तम्: having reached/obtained
• प्राप्तम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — past passive participle; विशेषण (of ‘शरणम्/प्रेतम्’ by sense: ‘having obtained/come to’)

• उद्धरिष्यामि: I will rescue
• उद्धरिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्-√हृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — I will lift up/rescue

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अ-सम्-शय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययभावे द्वितीया (adverbial accusative); नञ्-समासार्थ (without doubt)

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa frame typically Skanda → Agastya)

Visual Art Cues

Scene: A compassionate sage, radiant with tapas, vows to rescue an afflicted preta who clings to him for refuge; Kāśī’s sacred ambience implied.

Characters & Entities

• Preta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere śaraṇāgati (taking refuge) and tapas-backed grace can uplift even severely afflicted beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage context points toward a Kāśī tīrtha later named Vimalodaka-saras (Vimalodaka lake/pond) within the Uttarārdha narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite here; the verse emphasizes tapas and refuge as the means of rescue.