Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

Devanagari script

विशुष्क पांसुलोत्क्रोडं पृष्ठलग्नोदरत्वचम् । कटीतटेन विकटं निर्मांसत्रिकबंधनम्

Transliteration

viśuṣka pāṃsulotkroḍaṃ pṛṣṭhalagnodaratvacam | kaṭītaṭena vikaṭaṃ nirmāṃsatrikabaṃdhanam

Translation

اس کی کمر اور پہلو بالکل سوکھے اور گرد آلود تھے؛ پیٹ کی کھال پیٹھ سے چمٹ گئی تھی۔ اس کی کمر بدشکل اور ہیبت ناک تھی، اور پیٹھ کے جوڑ بے گوشت ہڈی دار گانٹھوں سے بندھے تھے۔

Word by Word

• विशुष्कपांसुलोत्क्रोडम्: with a very dry, dusty belly/torso
• विशुष्कपांसुलोत्क्रोडम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विशुष्क (प्रातिपदिक) + पांसुल (प्रातिपदिक) + उत्क्रोड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (विशुष्कः पांसुलः उत्क्रोडः यस्य)

• पृष्ठलग्नोदरत्वचम्: with belly-skin stuck to the back
• पृष्ठलग्नोदरत्वचम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पृष्ठ (प्रातिपदिक) + लग्न (कृदन्त; √लग् धातु) + उदर (प्रातिपदिक) + त्वच्/त्वचा (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (पृष्ठे लग्ना उदरत्वक् यस्य)

• कटीतटेन: by/with the waist/hip-region
• कटीतटेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कटीतट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; तत्पुरुषः (कटी-तटः = waist-slope/hip-region)

• विकटम्: hideous/monstrous
• विकटम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विकट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• निर्मांसत्रिकबंधनम्: with fleshless hip-joints/waist-binding
• निर्मांसत्रिकबंधनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निर्मांस (प्रातिपदिक) + त्रिक (प्रातिपदिक) + बन्धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (निर्मांसं त्रिकबन्धनं यस्य)

Speaker

Skanda (contextual narration to Agastya in Kāśīkhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A dust-dry waist and loins; belly-skin drawn tight as if stuck to the spine; a misshapen dreadful waist; back-joints like fleshless bony knots—set near a cremation ghat’s smoky horizon.

Characters & Entities

• Kāśī
• preta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The body’s horror becomes a mirror for karmic consequence, urging dharmic living and seeking sacred refuge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode occurs within the Kāśī-kṣetra narrative world of the Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive.