Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 56

गणाः पश्यत दुर्वृत्तैः प्रारब्धानां च कर्मणाम् । अनीश्वरैरवस्थेयं कुतो द्वेषो महेश्वरे

gaṇāḥ paśyata durvṛttaiḥ prārabdhānāṃ ca karmaṇām | anīśvarairavastheyaṃ kuto dveṣo maheśvare

اے گَنو! دیکھو—بدکرداروں کے شروع کیے ہوئے اعمال آخرکار ایسی بے بسی کی حالت لے آتے ہیں۔ جن کے پاس حقیقی سرپرستی نہیں اُن کا یہی انجام ہے؛ پھر مہیشور سے عداوت کیسی؟

गणाःO Gaṇas
गणाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (सम्बोधनार्थे अपि), बहुवचन
पश्यतsee, behold
पश्यत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
दुर्वृत्तैःby the wicked (misconducting ones)
दुर्वृत्तैः:
Karana (Instrument/Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootदुर्वृत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; ‘दुष्टाचारैः’
प्रारब्धानाम्of the begun/undertaken
प्रारब्धानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootप्रारब्ध (प्रातिपदिक; √रभ् + प्र)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; ‘कर्मणाम्’ इति विशेषणम्
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कर्मणाम्of actions/deeds
कर्मणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अनीश्वरैःby the powerless/helpless
अनीश्वरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअनीश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; ‘अस्वतन्त्रैः’
अवस्थेयम्must be endured/undergone
अवस्थेयम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootअवस्था (प्रातिपदिक) + √स्था (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligative), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्थः ‘अवस्थेयम्’ = to be endured/undergone
कुतःwhence? how (could there be)?
कुतः:
Hetu-prashna (Cause-question/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
द्वेषःhatred
द्वेषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/भाव), एकवचन
महेश्वरेtoward/in regard to Maheśvara
महेश्वरे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

Vīrabhadra

Listener: Ṛṣis (frame assumed)

Scene: Vīrabhadra addresses the gaṇas like a teacher-general: pointing to the ruined enclosure as proof of karma’s recoil and the folly of hating Maheśvara.

V
Vīrabhadra
G
Gaṇas
M
Maheśvara (Śiva)
K
karma

FAQs

Karma ripens inevitably; blaming Śiva is ignorance—Maheśvara stands as the higher order beyond petty resentment.

The teaching is embedded in the Kāśī-centered Kāśīkhaṇḍa, where Śiva’s lordship is upheld as the theological axis of the sacred city.

No ritual instruction; it is a doctrinal admonition about karma and devotion rather than ceremony.