Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

प्रमथाः कालयामासुरन्यानपि च याचकान् । इत्थं प्रमथिते यागे प्रमथैः प्रथमागतैः । वीरभद्रः स्वतः प्राप्तः प्रमथानीकिनी वृतः

pramathāḥ kālayāmāsuranyānapi ca yācakān | itthaṃ pramathite yāge pramathaiḥ prathamāgataiḥ | vīrabhadraḥ svataḥ prāptaḥ pramathānīkinī vṛtaḥ

پرمَتھوں نے دوسرے سائلوں کو بھی مار گرا دیا۔ یوں جب پہلے آنے والے پرمَتھوں نے یَجْن کو چکناچور کر دیا، تو ویر بھدر خود بخود وہاں آ پہنچا، پرمَتھوں کی فوج سے گھرا ہوا۔

प्रमथाःthe Pramathas
प्रमथाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रमथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (masc. nominative plural)
कालयामासुःthey drove away / they made (them) go away
कालयामासुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकाल्/कल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (plural)
अन्यान्other
अन्यान्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम् (masc. accusative plural)
अपिalso
अपि:
Discourse particle (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; अपि-भावः (also)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
याचकान्beggars, supplicants
याचकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयाचक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम् (masc. accusative plural)
इत्थम्thus, in this manner
इत्थम्:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of manner)
प्रमथितेwhen (it was) disturbed/harassed
प्रमथिते:
Adhikarana (Location/Context)
TypeVerb
Rootप्र + मथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम् (neut. locative singular)
यागेin the sacrifice
यागे:
Adhikarana (Location/Context)
TypeNoun
Rootयाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम् (masc. locative singular)
प्रमथैःby the Pramathas
प्रमथैः:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रमथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम् (masc. instrumental plural)
प्रथमागतैःby those who had arrived first
प्रथमागतैः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक) + आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (‘first-arrived’); पुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम् (masc. instrumental plural)
वीरभद्रःVīrabhadra
वीरभद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक) + भद्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (proper name); पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (masc. nominative singular)
स्वतःof his own accord
स्वतः:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootस्वतस् (अव्यय)
Formअव्ययम्; हेत्वर्थ/स्वयम्-अर्थे (by oneself/of one’s own accord)
प्राप्तःarrived, came
प्राप्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त) प्रयोगे कर्तरि; पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (masc. nominative singular)
प्रमथानीकिनीthe Pramatha-army
प्रमथानीकिनी:
Kartr-sahacari (Accompaniment)
TypeNoun
Rootप्रमथ (प्रातिपदिक) + अनीकिनी (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (‘army of Pramathas’); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (fem. nominative singular)
वृतःsurrounded, accompanied
वृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (masc. nominative singular)

Skanda (deduced Kāśīkhaṇḍa narrative voice, typically Skanda to Agastya)

Scene: Pramathas strike down even other petitioners; the yajña lies shattered—spilled offerings, broken posts, scattered vessels. Then Vīrabhadra arrives suddenly, towering and radiant-fierce, encircled by a vast pramatha host like a storm-front.

P
Pramathas
V
Vīrabhadra
Y
yācakas
Y
yajña

FAQs

When dharma is violated through arrogance, corrective forces manifest swiftly; cosmic order reasserts itself through Śiva’s emissaries.

The Kāśīkhaṇḍa’s overarching sacred landscape is Kāśī, presenting Śiva’s sovereignty over all rites performed in holy space.

No direct prescription; the narrative warns that yajña must be grounded in humility and proper devotion.