Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 12

Devanagari script

स्तुतश्च नाना स्तुतिभिः शंभुनापि कृतादराः । विविशुश्चासनश्रेण्यां तन्मुखासक्तदृष्टयः

Transliteration

stutaśca nānā stutibhiḥ śaṃbhunāpi kṛtādarāḥ | viviśuścāsanaśreṇyāṃ tanmukhāsaktadṛṣṭayaḥ

Translation

انہوں نے طرح طرح کی ستوتیوں سے شَمبھو کی مدح کی، اور شَمبھو نے بھی انہیں عزت کے ساتھ قبول فرمایا۔ پھر وہ نشستوں کی قطاروں میں جا بیٹھے، ان کی نگاہیں یکسو ہو کر اسی کے چہرے پر جمی رہیں۔

Word by Word

• स्तुतः: praised
• स्तुतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्तु (धातु)
• Form: स्तु-धातोः क्त-प्रत्ययान्तः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक-अव्यय (conjunction)

• नाना: variously
• नाना: Vishesana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नाना (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: variously)

• स्तुतिभिः: with hymns/praises
• स्तुतिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्तुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• शंभुना: by Śambhu (Śiva)
• शंभुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शंभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/समुच्चयार्थक-अव्यय (particle: also/even)

• कृतादराः: having shown reverence
• कृतादराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ-धातु, क्त) + आदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (कृतः आदरः येषाम्)

• विविशुः: entered
• विविशुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्; उपसर्ग ‘वि’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक-अव्यय (conjunction)

• आसनश्रेण्याम्: in the row/series of seats
• आसनश्रेण्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आसन (प्रातिपदिक) + श्रेणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषः (आसनानां श्रेणी)

• तन्मुखासक्तदृष्टयः: with their gaze fixed on his face
• तन्मुखासक्तदृष्टयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक) + आसक्त (आ+सञ्ज् धातु, क्त) + दृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—‘तस्य मुखे आसक्ताः दृष्टयः येषाम्’

Speaker

Skanda (narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kailāsa

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: A formal divine audience: hymns offered in many meters; Śiva (Śambhu) receives with gracious honor; the assembly then sits in ordered rows, all eyes unwaveringly fixed on Śiva’s serene face.

Characters & Entities

• Śambhu (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion is perfected by praise (stuti) and steady contemplation (fixed gaze), and the Lord reciprocates by honoring sincere devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate scene is a divine assembly (Kailāsa context), serving as narrative prelude within the Kāśī Khaṇḍa’s Liṅga-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stuti (hymnic praise) and darśana-oriented contemplation are indicated as devotional practices.