Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63

अथवा कारणापेक्षस्त्र्यक्षस्त्वितरदेववत् । रंकमप्यनुगृह्णाति केवलं कारणं कृपा

athavā kāraṇāpekṣastryakṣastvitaradevavat | raṃkamapyanugṛhṇāti kevalaṃ kāraṇaṃ kṛpā

یا پھر—دیگر دیوتاؤں کی طرح جو کوئی بہانہ ڈھونڈتے ہیں—تین آنکھوں والے پروردگار بھی کسی مفلس پر عنایت فرما دیتے ہیں۔ اصل سبب تو صرف کرپا ہی ہے۔

अथवाor else
अथवा:
सम्बन्ध (Discourse)
TypeIndeclinable
Rootathavā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
कारणापेक्षःdependent on a cause
कारणापेक्षः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootkāraṇa-apekṣa (प्रातिपदिक; कारण + अपेक्ष)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कारणस्य अपेक्षः)
त्र्यक्षःTryakṣa (three-eyed Śiva)
त्र्यक्षः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Roottry-akṣa (प्रातिपदिक; त्रि + अक्ष)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि अक्षीणि यस्य) शिवस्य नाम
तुbut
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)
इतरदेववत्like other gods
इतरदेववत्:
सम्बन्ध (Comparison)
TypeIndeclinable
Rootitara-deva-vat (प्रातिपदिक; इतर + देव + वत्)
Formतुल्यवाचक-अव्यय (vat-suffix; adverbial), ‘इतरदेव’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः; समासान्त ‘वत्’ = ‘like’
रङ्कम्a poor man
रङ्कम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootraṅka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्यय (even/also)
अनुगृह्णातिfavors/graces
अनुगृह्णाति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootanu-√grah (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
केवलम्only
केवलम्:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeAdjective
Rootkevala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र क्रियाविशेषणवत् ‘only’
कारणम्cause
कारणम्:
कर्ता/प्रधाना (Predicate noun)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
कृपाcompassion/grace
कृपा:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootkṛpā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Tvaṣṭṛ’s son (tvāṣṭraḥ)

Tirtha: Kāśī / Viśveśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: sages

Scene: A contemplative figure seated on a ghat step, looking at the Ganga, reflecting on the three-eyed Lord’s compassion that reaches even the destitute; faint vision of Śiva’s third eye in the sky.

T
Tryakṣa (Śiva)

FAQs

Śiva’s anugraha ultimately rests on compassion, not on status; even the lowly can be uplifted.

The verse sits within Kāśī Khaṇḍa’s praise of Śiva’s grace, implicitly tied to Viśveśvara’s Kāśī.

None; the teaching is doctrinal—kṛpā is the decisive ‘cause’ of blessing.