Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

Devanagari script

करंडदंडपानीय पात्रमात्रपरिग्रहान् । क्वचित्त्रिदंडिनो दृष्ट्वा निःसंगा निष्परिग्रहान्

Transliteration

karaṃḍadaṃḍapānīya pātramātraparigrahān | kvacittridaṃḍino dṛṣṭvā niḥsaṃgā niṣparigrahān

Translation

کچھ جگہوں پر اس نے تریدنڈی سنیاسی دیکھے—بے تعلق اور بے ملکیت—جن کے پاس بس ایک ڈنڈا، ایک ٹوکری اور پانی کا برتن ہی تھا۔

Word by Word

• करंड: basket/pot
• करंड: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: करण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)

• दंड: staff
• दंड: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)

• पानीय: drinking water
• पानीय: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पानीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)

• पात्रमात्रपरिग्रहान्: having only a bowl as possessions
• पात्रमात्रपरिग्रहान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पात्र (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक) + परिग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘पात्रमात्रः परिग्रहः येषाम्’ (अल्पपरिग्रह)

• क्वचित्: somewhere/sometimes
• क्वचित्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; देश/कालवाचक-अव्यय (adverb)

• त्रिदंडिनः: tridaṇḍin ascetics
• त्रिदंडिनः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + दण्डिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘त्रिदण्डी’ (त्रिदण्डधारी संन्यासी)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु) (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund); ‘दृष्ट्वा’ = having seen

• निःसंगान्: detached
• निःसंगान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निःसंग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; (विशेषण) ‘असङ्ग’

• निष्परिग्रहान्: without possessions
• निष्परिग्रहान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निष्परिग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; (विशेषण) ‘अपरिग्रह’

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa narrative typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇic audience in the frame dialogue

Visual Art Cues

Scene: A quiet lane near Kāśī ghāṭas where tridaṇḍin ascetics walk or stand—each with a triple staff, a small basket, and a water-pot—faces calm, eyes lowered, moving without haste amid temple spires.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• tridaṇḍin ascetics
• renunciants

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True holiness is marked by non-attachment (niḥsaṅga) and minimalism (niṣparigraha), especially in a sacred place like Kāśī.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), depicted as a living landscape of renunciant Dharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite is stated; the ‘prescription’ is ethical-spiritual: restraining possessions and cultivating detachment.