Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 50

Devanagari script

अथो दुर्वाससे लिंगादाविरासीत्कृपानिधिः । महातेजोमयः शंभुर्मुनिशापात्पुरीमवन्

Transliteration

atho durvāsase liṃgādāvirāsītkṛpānidhiḥ | mahātejomayaḥ śaṃbhurmuniśāpātpurīmavan

Translation

پھر دُروَاسا کے لیے لِنگ سے کرُونا کا سمندر ظاہر ہوا۔ بےپایاں نور سے بھرپور شَمبھو نے مُنی کے شاپ سے پُری کی حفاظت کی۔

Word by Word

• अथो: then
• अथो: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ + उ (अव्यय)
• Form: समुच्चय/आरम्भार्थक-अव्यय (atho = 'then/and then')

• दुर्वाससे: to Durvāsas
• दुर्वाससे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन

• लिङ्गात्: from the liṅga
• लिङ्गात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन

• आविरासीत्: appeared, became manifest
• आविरासीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + वि + अस् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कृपा-निधिः: treasury of compassion
• कृपा-निधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृपा (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (कृपायाः निधिः)

• महा-तेजो-मयः: made of great radiance
• महा-तेजो-मयः: Karta (Subject-Qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (शम्भुः); समासः—तत्पुरुष (महत्तेजोमयः = 'consisting of great splendour')

• शम्भुः: Śambhu (Śiva)
• शम्भुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• मुनि-शापात्: from the sage's curse
• मुनि-शापात्: Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (मुनेः शापः)

• पुरीम्: the city
• पुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• अवन्: protected
• अवन्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda (narration; with Śiva acting)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśveśvara-liṅga / Kāśī-liṅga precinct (generic in verse)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Primary interlocutors of Kāśīkhaṇḍa frame

Visual Art Cues

Scene: From the liṅga, Śambhu—an ocean of compassion, blazing with immense tejas—emerges before Durvāsas, shielding Kāśī from the impending curse.

Characters & Entities

• Durvāsas
• Śiva (Śambhu)
• Liṅga
• Kāśī (city)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is safeguarded by Śiva’s compassion; divine presence arises to preserve liberation-granting sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, protected by Śiva’s liṅga-manifestation and thus upheld as a supreme tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit liṅga-central devotion is suggested, but no explicit vrata, dāna, or snāna is stated.