Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 75

Devanagari script

ततो वै कलितीर्थं च कलशेश्वरसन्निधौ । स्नात्वा तल्लिंगमभ्यर्च्य कलिकालान्न बिभ्यति

Transliteration

tato vai kalitīrthaṃ ca kalaśeśvarasannidhau | snātvā talliṃgamabhyarcya kalikālānna bibhyati

Translation

پھر یقیناً کَلی تیرتھ ہے، کَلَشیشور کے قرب میں۔ وہاں اشنان کرکے اور اُس لِنگ کی پوجا کرکے آدمی کَلی یُگ کی آفتوں سے نہیں ڈرتا۔

Word by Word

• ततः: thereafter/from there
• ततः: Apadana/Sequence (Source/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमवाचक क्रियाविशेषण (from there/thereafter)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle)

• कलितीर्थम्: the Kali sacred ford
• कलितीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कलि-तीर्थ (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कल्याः/कलिनः तीर्थम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष (नाम)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• कलशेश्वरसन्निधौ: near Kalaśeśvara
• कलशेश्वरसन्निधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलश-ईश्वर-सन्निधि (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘कलशेश्वरस्य सन्निधौ’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त; having bathed

• तत्: that
• तत्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; विशेषण—‘लिङ्गम्’ इति विशेष्यस्य

• लिङ्गम्: the liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अभ्यर्च्य: having worshipped
• अभ्यर्च्य: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि+अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘अभ्यर्च्य’ = having worshipped

• कलिकालात्: from the Kali age
• कलिकालात्: Apadana (Source/अपा‍दान)
• Type: Noun
• Root: कलि-काल (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; ‘कलिः एव कालः’ इति कर्मधारय

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेधार्थक निपात (negation)

• बिभ्यति: fears
• बिभ्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भि (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; ‘भि’ = to fear

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kali-tīrtha

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage audience

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim bathes at Kali-tīrtha, then approaches Kalaśeśvara liṅga with a water pot (kalaśa), offering abhiṣeka; the background shows bustling Kali-yuga life subdued by the shrine’s calm aura.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Kali-tīrtha
• Kalaśeśvara
• Kali-yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is portrayed as a sanctuary: devotion joined with tīrtha practice steadies the devotee against Kali-yuga’s moral and spiritual dangers.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kali-tīrtha near the shrine of Kalaśeśvara in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathe at Kali-tīrtha and worship the Kalaśeśvara liṅga.