Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

Devanagari script

ततः पिशंगिला तीर्थं दर्शनादपि पापहृत् । मुने ममाधिष्ठानं वै तदगस्तेऽति सिद्धिदम्

Transliteration

tataḥ piśaṃgilā tīrthaṃ darśanādapi pāpahṛt | mune mamādhiṣṭhānaṃ vai tadagaste'ti siddhidam

Translation

پھر پِشَنگِلا نامی مقدّس تیرتھ آتا ہے؛ اس کا محض دیدار بھی گناہ دور کر دیتا ہے۔ اے مُنی، اے اگستیہ، وہ جگہ یقیناً میرا ہی آستانہ ہے، جو اعلیٰ ترین سِدھی عطا کرنے والی ہے۔

Word by Word

• ततः: then; thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/Setting)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: अव्यय-क्रियाविशेषणम् (adverb of sequence/ablatival sense)

• पिशंगिला: Piśaṃgilā (name of the tīrtha)
• पिशंगिला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिशंगिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तीर्थ-नाम (proper name)

• तीर्थम्: a sacred ford/place of pilgrimage
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• दर्शनात्: from (mere) seeing
• दर्शनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• अपि: even; also
• अपि: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: निपात (particle)

• पापहृत्: sin-removing
• पापहृत्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + हृ (धातु)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारय-भावः: पापं हरति इति); कृदन्त: क्विप्-प्रत्ययान्त (हृत्), प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• अधिष्ठानम्: abode; seat; sacred station
• अधिष्ठानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अधिष्ठान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: निपात (emphatic particle)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Demonstrative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम

• अगस्ते: O Agastya
• अगस्ते: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: अगस्ति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: उद्धरण-निपात (quotative particle)

• सिद्धिदम्: granting success/accomplishment
• सिद्धिदम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक) + दा (धातु)
• Form: तत्पुरुष-समास (सिद्धिं ददाति इति); कृदन्त: क्तिन्-समासान्त/उपपद-भावः; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Piśaṃgilā

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (addressed as ‘muni’ and named)

Visual Art Cues

Scene: A luminous river-ford in Kāśī; the tīrtha is shown as a threshold where sin falls away at mere sight. A subtle divine presence marks it as ‘My abode’; Agastya is evoked as the knowing sage.

Characters & Entities

• Skanda
• Agastya
• Piśaṃgilā Tīrtha
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Kāśī, even darśana of a holy tīrtha is spiritually efficacious—purifying sin and leading toward higher siddhi.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Piśaṃgilā Tīrtha, presented as a highly purifying pilgrimage spot within Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is commanded here; the verse emphasizes the merit of darśana (visiting/seeing) the tīrtha.