Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 21

नरनारायणाख्यं हि ततस्तीर्थं शुभप्रदम् । तत्तीर्थमज्जनात्पुंसां गर्भवासः सुदुर्लभः

naranārāyaṇākhyaṃ hi tatastīrthaṃ śubhapradam | tattīrthamajjanātpuṃsāṃ garbhavāsaḥ sudurlabhaḥ

اس کے بعد نر-نارائن نامی تیرتھ ہے جو شُبھتا عطا کرتا ہے۔ اس تیرتھ میں اشنان کرنے سے لوگوں کے لیے رحمِ مادر میں رہنے کی تکلیف دہ حالت نہایت نایاب ہو جاتی ہے۔

nara-nārāyaṇa-ākhyamnamed ‘Nara-Nārāyaṇa’
nara-nārāyaṇa-ākhyam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnara (प्रातिपदिक) + nārāyaṇa (प्रातिपदिक) + ākhyā (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः: ‘nara-nārāyaṇa iti ākhyā yasya’—विशेषणम् (qualifying tīrtham)
hiindeed
hi:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle) — हेतौ/निश्चये ‘indeed/for’
tataḥthen
tataḥ:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण: ‘thereafter’
tīrthamthe tīrtha
tīrtham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
śubha-pradambestowing auspiciousness
śubha-pradam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक) + prada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः: ‘śubhaṃ pradadāti’—विशेषणम्
tatof that
tat:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम (pronoun) — ‘of that’
tīrtha-majjanātfrom bathing/immersion in the tīrtha
tīrtha-majjanāt:
Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक) + majjana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; तत्पुरुषः: ‘tīrthe majjanam’; ‘-āt’ = ‘from/by (as cause)’
puṃsāmof men/people
puṃsām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpuṃs (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
garbha-vāsaḥdwelling in the womb (rebirth)
garbha-vāsaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgarbha (प्रातिपदिक) + vāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः: ‘garbhe vāsaḥ’
su-durlabhaḥvery hard to obtain (i.e., becomes rare)
su-durlabhaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (अव्यय-उपसर्ग/उपपद) + durlabha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः/उपपद-समासः: ‘ati-durlabhaḥ’—विशेषणम् (qualifying garbhavāsaḥ)

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha: Nara-Nārāyaṇa-tīrtha

Type: ghat

Scene: Two serene ascetic figures (Nara and Nārāyaṇa) seated in meditation posture, with a small Kāśī tīrtha pool/ghāṭ in the foreground; pilgrims bathe quietly; the city’s temples rise softly behind mist.

N
Nara-Nārāyaṇa-tīrtha
N
Nara
N
Nārāyaṇa
K
Kāśī (Vārāṇasī)
G
Garbha-vāsa

FAQs

Sacred geography is portrayed as a path to liberation: tīrtha-bathing can weaken the bondage of repeated birth.

Nara-Nārāyaṇa-tīrtha in Kāśī.

Majjana/Snāna—ritual immersion or bathing in the tīrtha.