Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 98

Devanagari script

ततो वृद्धार्कतीर्थं च विधितीर्थं ततः परम् । तत्राप्लुतो नरो याति रविलोकं सुनिर्मलम्

Transliteration

tato vṛddhārkatīrthaṃ ca vidhitīrthaṃ tataḥ param | tatrāpluto naro yāti ravilokaṃ sunirmalam

Translation

پھر وِردھارک تیرتھ آتا ہے اور اس کے بعد وِدھی تیرتھ۔ جو وہاں اشنان کرے وہ رَوی (سورج) کے نہایت پاکیزہ لوک کو پہنچتا ہے۔

Word by Word

• ततः: then; thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (thereafter/from there)

• वृद्धार्कतीर्थम्: Vṛddhārka-tirtha
• वृद्धार्कतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृद्ध + अर्क + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (वृद्धार्कस्य तीर्थम्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• विधितीर्थम्: Vidhi-tirtha
• विधितीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विधि + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (विधेः/विधिना सम्बन्धि तीर्थम्)

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (thereafter)

• परम्: next; further; supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (विधितीर्थम्)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• आप्लुतः: having bathed; immersed
• आप्लुतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ + प्लु (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (नरः)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• याति: goes; attains
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• रविलोकम्: the world of the Sun
• रविलोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रवि + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (रवेः लोकः)

• सुनिर्मलम्: very pure
• सुनिर्मलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + निर्मल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (रविलोकम्)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vṛddhārka-tīrtha; Vidhī-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage audience within purāṇic frame

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim proceeds from one ghat to another—Vṛddhārka-tīrtha then Vidhī-tīrtha—offering arghya to the rising Sun; the river glitters, suggesting ‘stainless’ Ravi-loka.

Characters & Entities

• Vṛddhārka-tīrtha
• Vidhī-tīrtha
• Ravi (Sūrya)
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha practice is linked to cosmic ascent: specific sacred sites confer refined destinies such as Sūrya’s realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vṛddhārka-tīrtha and Vidhī-tīrtha, sequentially praised among Kāśī’s holy bathing places.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ritual immersion/bathing (āplava/snānā) at these tīrthas, resulting in reaching Raviloka.