Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

Devanagari script

विष्ण्वंश एवमुत्पन्नो मम भक्तिपरांगज । वीरवीरेश्वरं नाम लिंगमेतत्त्वदाख्यया

Transliteration

viṣṇvaṃśa evamutpanno mama bhaktiparāṃgaja | vīravīreśvaraṃ nāma liṃgametattvadākhyayā

Translation

یوں تم وِشنو کے اَمش کے طور پر پیدا ہوئے ہو، اے میرے بھکتی میں رچے ہوئے فرزند۔ یہ لِنگ تمہارے ہی نام کے ساتھ ‘ویر-ویرِیشور’ کہلائے گا۔

Word by Word

• विष्ण्वंशः: a portion/emanation of Viṣṇu
• विष्ण्वंशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) + अंश (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (विष्णोः अंशः); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb)

• उत्पन्नः: arisen, born
• उत्पन्नः: Vidheyaviśeṣaṇa (Predicate qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उत् + पद् (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन; विधेयविशेषण

• मम: my/of me
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive); एकवचन; सर्वनाम

• भक्तिपराङ्गज: O son devoted to bhakti
• भक्तिपराङ्गज: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक) + अङ्गज (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (भक्तौ परः + अङ्गजः; 'devotion-dedicated son'); पुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन

• वीरवीरेश्वरम्: (the liṅga named) Vīravīreśvara
• वीरवीरेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक) + वीरेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (वीरः च सः वीरेश्वरः/वीराणां ईश्वरः); नपुंसकलिङ्ग (लिङ्गस्य नाम); द्वितीया (2nd); एकवचन

• नाम: by name
• नाम: Apposition marker
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशार्थक (indeclinable indicating name)

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण

• त्वत्: your
• त्वत्: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-समासपूर्वपद (genitive sense 'of you'); अव्ययवत् समासाङ्ग (as compound member)

• आख्यया: by the name/appellation
• आख्यया: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आख्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन

Speaker

Śiva (as Liṅga)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vīra-Vīreśvara

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Sages/pilgrims

Visual Art Cues

Scene: Śiva declares the devotee to be Viṣṇu’s aṃśa and names the liṅga ‘Vīra-Vīreśvara’; the naming feels like consecration, with the liṅga radiating approval.

Characters & Entities

• Śiva
• Viṣṇu
• Vīra-Vīreśvara Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places preserve divine presence through named Liṅgas, linking personal devotion and cosmic theology (Śiva–Viṣṇu harmony).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, specifically through the establishment/naming of the Vīra-Vīreśvara Liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is given; the emphasis is on the Liṅga’s name and sanctifying identity.