Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11

Devanagari script

ब्रह्महत्याभयं यस्य यस्य संसारतो भयम् । जातुचित्तेन न त्याज्या काशिका मुक्तिकाशिका

Transliteration

brahmahatyābhayaṃ yasya yasya saṃsārato bhayam | jātucittena na tyājyā kāśikā muktikāśikā

Translation

جسے برہمن کے قتل کا خوف ہو، جسے سنسار کا خوف ہو، اسے کبھی بھی اپنے دل سے کاشی کو ترک نہیں کرنا چاہیے جو نجات عطا کرتی ہے۔

Word by Word

• ब्रह्महत्याभयम्: fear of brahma-slaughter
• ब्रह्महत्याभयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्महत्या + भय (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; समासः—ब्रह्महत्यायाः भयम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• यस्य: of whom/whose
• यस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)

• यस्य: of whom/whose
• यस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति-प्रयोगः

• संसारतः: from saṃsāra
• संसारतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: संसार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• जातुचित्तेन: even mentally at any time
• जातुचित्तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Indeclinable
• Root: जातु + चित्त (प्रातिपदिके)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगवत् क्रियाविशेषणार्थे तृतीया-एकवचन; ‘जातु’ (कदाचित्) इत्यस्य प्रभावः—‘कदापि चित्तेन’ = ‘even in mind ever’

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• त्याज्या: should be abandoned
• त्याज्या: Vidhi (Obligation/विधेय)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: कृदन्त (भाव्य/कर्तव्य), ल्यप्/यत्-प्रत्ययान्त ‘त्याज्य’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to be abandoned)

• काशिका: Kāśikā (Kāśī)
• काशिका: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काशिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मुक्तिकाशिका: Kāśikā, the giver of liberation
• मुक्तिकाशिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति + काशिका (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—मुक्तिदायिनी काशिका / मुक्तिरूपा काशिका (कर्मधारय)

Speaker

Bṛhaspati

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśikā (Mukti-Kāśikā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee holding Kāśī within the heart-lotus; on one side, specters of brahmahatyā and saṃsāra-fear recede; on the other, Kāśī’s ghāṭas and Viśveśa’s liṅga glow as refuge.

Characters & Entities

• Kāśikā (Kāśī)
• Brahmahatyā
• Saṃsāra
• Mukti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Keep unwavering inner refuge in Kāśī’s liberating power when confronted by fear of sin and rebirth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī/Kāśikā, specifically as “Muktikāśikā.”

What ritualistic prescription is mentioned?

An inner discipline: not abandoning Kāśī in one’s heart; no external rite is specified.