Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 68

Devanagari script

एकस्मिञ्शांभवे लिंगे विधिनात्र समर्चिते । क्षमेत्त्र्यक्षोपराधानां शतं मोक्षं च यच्छति

Transliteration

ekasmiñśāṃbhave liṃge vidhinātra samarcite | kṣamettryakṣoparādhānāṃ śataṃ mokṣaṃ ca yacchati

Translation

اگر یہاں ایک ہی شَامبھَو لِنگ کی شاستری طریقے سے پوجا کی جائے تو سہ چشم پروردگار سو خطائیں معاف کرتا ہے اور موکش بھی عطا فرماتا ہے۔

Word by Word

• एकस्मिन्: in one
• एकस्मिन्: Adhikaraṇa (Location qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; संख्याविशेषण

• शांभवे: Śaiva, belonging to Śambhu
• शांभवे: Adhikaraṇa (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शाम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण (of Śambhu/Śiva)

• लिङ्गे: in the liṅga
• लिङ्गे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• विधिना: by (proper) rite
• विधिना: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb)

• समर्चिते: when (it is) duly worshipped
• समर्चिते: Adhikaraṇa (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: सम् + अर्च् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; धातु: अर्च् (to worship) उपसर्ग: सम्; सप्तमी-सम्बन्ध (locative absolute sense with liṅge)

• क्षमेत्: would forgive
• क्षमेत्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; धातु: क्षम् (to forgive)

• त्र्यक्ष-उपराधानाम्: of offences against Tryakṣa (Śiva)
• त्र्यक्ष-उपराधानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्र्यक्ष (प्रातिपदिक) + उपराध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्र्यक्षस्य उपराधाः = offences against the three-eyed one)

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; संख्यावाचक

• मोक्षम्: liberation
• मोक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)

• यच्छति: bestows
• यच्छति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; धातु: यम् (to give/bestow)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śāmbhava-liṅga (in Kāśī)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A radiant Śāmbhava-liṅga in Kāśī receives meticulous worship; Śiva as Trilocana is subtly envisioned above, bestowing forgiveness and a stream of light symbolizing mokṣa.

Characters & Entities

• Śambhu
• Śāṃbhava Liṅga
• Tryakṣa (Śiva)
• Mokṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Proper Śiva-liṅga worship has extraordinary power to cleanse faults and lead toward mokṣa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is implied by ‘atra’ and the Kāśīkhaṇḍa setting, emphasizing local liṅga-worship’s potency.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship a Śāmbhava Liṅga ‘vidhinā’—with correct ritual procedure and reverence.