Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 34

Devanagari script

कुंडं तत्रैव संस्थाप्य लिंगस्नपनकर्मणे । नाद्यापि स त्यजेत्काशीं ध्यायंल्लिंगं तथैव हि

Transliteration

kuṃḍaṃ tatraiva saṃsthāpya liṃgasnapanakarmaṇe | nādyāpi sa tyajetkāśīṃ dhyāyaṃlliṃgaṃ tathaiva hi

Translation

وہیں لِنگ کے اسنان کے عمل کے لیے ایک کنڈ قائم کر کے، آج بھی وہ کاشی کو نہیں چھوڑتا—اسی لِنگ کا دھیان کرتا رہتا ہے۔

Word by Word

• कुण्डम्: a basin/pit (kuṇḍa)
• कुण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• तत्र: there
• तत्र: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb: there)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• संस्थाप्य: having established
• संस्थाप्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्था (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund)

• लिङ्गस्नपनकर्मणे: for the rite of bathing the liṅga
• लिङ्गस्नपनकर्मणे: Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग + स्नपन + कर्मन् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन (Singular); षष्ठी/तत्पुरुष-प्राय (लिङ्गस्य स्नपनं कर्म) प्रयोजनार्थे

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• अद्यापि: even now
• अद्यापि: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य + अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb: even now/still)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• त्यजेत्: would abandon/should leave
• त्यजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• काशीम्: Kāśī
• काशीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• ध्यायन्: meditating
• ध्यायन्: Karta (Agent-participle/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• तथा: thus
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb: thus/in that manner)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Reasoning/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चय (particle: for/indeed)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ghaṃṭākarṇeśvara-kunda (associated)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Agastya

Visual Art Cues

Scene: A sacred pond (kunda) beside the shrine is established for bathing the liṅga; Ghaṃṭākarṇa remains in Kāśī, absorbed in meditation on the liṅga, with water vessels and rippling kunda surface reflecting lamps.

Characters & Entities

• Kāśī
• Kuṇḍa (sacred tank)
• Liṅga
• Liṅga-snapana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sustained ritual devotion (liṅga-snāna) and meditation establish an unbroken bond with Kāśī and Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A kuṇḍa (sacred tank) associated with the liṅga in Kāśī—within the Ghaṃṭākarṇeśvara context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-snapana—ritual bathing/abhiṣeka of the Śiva-liṅga, supported by establishing a kuṇḍa.