Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 87

Devanagari script

यत्त्यागेन्यत्र कृपणस्तत्प्राप्य मणिकर्णिकाम् । ददामि जंतुमात्राय सर्वस्वं चिरसंचितम्

Transliteration

yattyāgenyatra kṛpaṇastatprāpya maṇikarṇikām | dadāmi jaṃtumātrāya sarvasvaṃ cirasaṃcitam

Translation

جو چیز کنجوس دوسری جگہ بڑی ریاضت اور ترک کے بعد چھوڑتا ہے، وہ مَṇِکَرنِکا تک پہنچ کر میں ہر جاندار کو مدتوں سے جمع کیا ہوا سب کچھ عطا کر دیتا ہوں۔

Word by Word

• यत्: which (thing)
• यत्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• त्यागेन: by renunciation
• त्यागेन: करण (Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: त्याग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• अन्यत्र: elsewhere
• अन्यत्र: अधिकरण-सूचक (Locative adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (elsewhere)

• कृपणः: a miser, wretched person
• कृपणः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृपण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्: that (same thing)
• तत्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; यत् इत्यस्य प्रतिनिर्देशक (correlative)

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: प्र+आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)

• मणिकर्णिकाम्: Maṇikarṇikā
• मणिकर्णिकाम्: कर्म (Object of gerund)
• Type: Noun
• Root: मणिकर्णिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ददामि: I give
• ददामि: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• जन्तु-मात्राय: to any living being at all
• जन्तु-मात्राय: सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: जन्तु (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (जन्तूनां मात्रम्/केवलं जन्तु-समूहः) अर्थे ‘to any living being whatsoever’

• सर्वस्वम्: everything
• सर्वस्वम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्वस्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• चिर-संचितम्: accumulated over a long time
• चिर-संचितम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: चिर (प्रातिपदिक) + संचित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (चिरेण संचितम्); सर्वस्वम् इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇikarṇikā

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇic audience within Kāśīkhaṇḍa narration

Visual Art Cues

Scene: Śiva as unseen benefactor at Maṇikarṇikā: a miser clutching coins transforms into a softened devotee as a shower of light (symbolic ‘sarvasva’) descends; around, beings of many kinds—humans, animals, birds—are included under the same blessing.

Characters & Entities

• Maṇikarṇikā
• Kāśī (Varanasi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Contact with Maṇikarṇikā transforms scarcity into grace—divine generosity overcomes the miser’s clinging and rewards all beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Maṇikarṇikā in Kāśī (Varanasi).

What ritualistic prescription is mentioned?

Tyāga (renunciation/letting-go) and the spirit of dāna are implied; the verse highlights divine bestowal upon arrival at Maṇikarṇikā.