Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

भूतं भावि भविष्यं यत्स्वर्गे मर्त्ये रसातले । तत्सर्वमेव जानीमो धर्मेशानुग्रहात्परात्

bhūtaṃ bhāvi bhaviṣyaṃ yatsvarge martye rasātale | tatsarvameva jānīmo dharmeśānugrahātparāt

جو کچھ ماضی، حال اور آنے والا ہے—خواہ سُوَرگ میں، مرتیہ میں یا رساتل میں—وہ سب ہم دھرم راج کی برتر عنایت سے پوری طرح جانتے ہیں۔

भूतम्the past
भूतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभू (धातु) → भूत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तम् (PPP used as noun), नपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom/Acc sg; here as object set)
भाविthe present/what is occurring
भावि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभू (धातु) → भाविन्/भावि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom/Acc sg; indeclinable-like form used as noun)
भविष्यम्the future
भविष्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभू (धातु) → भविष्यत्/भविष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom/Acc sg)
यत्whatever (that which)
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः; सम्बन्धसूचकं (relative)
स्वर्गेin heaven
स्वर्गे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, एकवचनम्, सप्तमी-विभक्तिः (Locative singular)
मर्त्येin the mortal world
मर्त्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, एकवचनम्, सप्तमी-विभक्तिः (Locative singular)
रसातलेin Rasātala (netherworld)
रसातले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरसातल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, सप्तमी-विभक्तिः (Locative singular)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (correlative)
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः; विशेषणम् (qualifier of तत्)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपातः (indeed)
जानीमःwe know
जानीमः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलट्-लकारः, उत्तम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
धर्मेशानुग्रहात्from the grace of Dharma-īśa (Yama)
धर्मेशानुग्रहात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootधर्मेश + अनुग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, एकवचनम्, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (dharmeśasya anugrahaḥ)
परात्supreme/excellent
परात्:
Hetu (हेतु)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्/नपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative singular); विशेषणम् (of अनुग्रहात्: supreme)

Deductively: birds/winged beings (later called pakṣi-subhāṣita) speaking, empowered by Dharmarāja’s grace

Scene: A visionary tableau of the three realms—svarga above with devas, martya in the middle with humans and Kāśī-like sacred city hints, rasātala below with nāgas/daityas—while an unseen Dharmarāja’s ‘anugraha’ radiates as a beam granting omniscience to the speakers.

D
Dharmarāja (Yama)
S
Svarga
M
Martya-loka
R
Rasātala

FAQs

True knowledge is portrayed as a boon granted by Dharma’s lord; divine grace, not mere intellect, is the source of higher insight.

The verse is contextual within Kāśīkhaṇḍa but this line itself highlights Dharmarāja’s grace rather than a named tīrtha.

None explicitly; it asserts a doctrinal point about anugraha (grace) and knowledge.