Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 5

Devanagari script

गृहाद्विनिर्गते पुंसि केदारमभिनिश्चितम् जन्मद्वयार्जितं पापं शरीरादपि निर्व्रजेत्

Transliteration

gṛhādvinirgate puṃsi kedāramabhiniścitam janmadvayārjitaṃ pāpaṃ śarīrādapi nirvrajet

Translation

جب کوئی مرد کیدار کی پختہ نیت باندھ کر گھر سے روانہ ہوتا ہے تو دو جنموں میں کمائے ہوئے گناہ اس کے جسم سے بھی نکل جاتے ہیں۔

Word by Word

• गृहात्: from the house
• गृहात्: अपादान (Source)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• विनिर्गते: having gone out
• विनिर्गते: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वि-निर्-गम् (धातु) → विनिर्गत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन, पुल्लिङ्ग; ‘पुंसि’ इत्यस्य विशेषणम्

• पुंसि: in/with regard to a man (person)
• पुंसि: अधिकरण (Locus)
• Type: Noun
• Root: पुम्स्/पुंस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• केदारम्: Kedāra
• केदारम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• अभिनिश्चितम्: firmly resolved/decided (to go to)
• अभिनिश्चितम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अभि-नि-चित् (धातु) → अभिनिश्चित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; ‘केदारम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• जन्मद्वयार्जितम्: acquired over two births
• जन्मद्वयार्जितम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: जन्म + द्वय + अर्जित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (जन्मद्वयस्य अर्जितम्), भूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; ‘पापम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• पापम्: sin
• पापम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• शरीरात्: from the body
• शरीरात्: अपादान (Source)
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• अपि: even/also
• अपि: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle), ‘also/even’ अर्थे

• निर्व्रजेत्: would depart/go out
• निर्व्रजेत्: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: निर्-√व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim steps out of his home at dawn with staff and water-pot, mind fixed on Kedāra; shadowy forms of ‘sins’ peel away from his body as he crosses the threshold, while distant snowy peaks shimmer in vision.

Characters & Entities

• Kedāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual progress is shown as stepwise: resolve, then action—each stage intensifies purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra is glorified as granting cleansing even at the moment of beginning the journey.

What ritualistic prescription is mentioned?

To set out from home after firmly committing to the Kedāra pilgrimage.