Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 46

Devanagari script

तुषाराद्रिं समारुह्य केदारं वीक्ष्य यत्फलम् । तत्फलं सप्तगुणितं काश्यां केदारदर्शने

Transliteration

tuṣārādriṃ samāruhya kedāraṃ vīkṣya yatphalam | tatphalaṃ saptaguṇitaṃ kāśyāṃ kedāradarśane

Translation

برف پوش پہاڑ پر چڑھ کر کَیدار کے درشن سے جو پُنّیہ ملتا ہے، کاشی میں یہاں کَیدار کے درشن سے وہی پُنّیہ سات گنا حاصل ہوتا ہے۔

Word by Word

• तुषाराद्रिम्: the snowy mountain (Tuṣāra mountain)
• तुषाराद्रिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुषार (प्रातिपदिक) + अद्रि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष-समास (तुषारः अद्रिः / तुषारयुक्तः अद्रिः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• समारुह्य: having climbed
• समारुह्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + रुह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); 'having ascended'

• केदारम्: Kedāra
• केदारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• वीक्ष्य: having seen
• वीक्ष्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वीक्ष् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); 'having seen'

• यत्: whatever/which
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक (demonstrative)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सप्तगुणितम्: multiplied sevenfold
• सप्तगुणितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + गुणित (गुण्/गण्?; √गुण्/√गण् in sense 'multiply' as कृदन्त)
• Form: द्विगु/तत्पुरुष-समास: सप्तगुणैः गुणितम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of फलम्)

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• केदारदर्शने: at the sight/visitation of Kedāra
• केदारदर्शने: Adhikarana (Occasion/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: केदारस्य दर्शनम्; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (locative of occasion)

Speaker

Skanda (deduced Kāśīkhaṇḍa default narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (in Kāśī) / Kedāreśvara

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer audience (ṛṣis/pilgrims)

Visual Art Cues

Scene: A split-vision tableau: pilgrims climbing snowy Kedāra peaks on one side; on the other, Kāśī’s riverside shrine of Kedāra where the same (and greater) merit is promised through darśana.

Characters & Entities

• Tuṣārādri (Himālaya)
• Kedāra
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī concentrates pilgrimage merit: what is difficult to obtain through Himalayan ascent is granted more abundantly through sacred presence in Avimukta.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, specifically the Kedāra-darśana within Kāśī’s sacred landscape (often identified with Kāśī Kedār).

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (devotional viewing) of Kedāra is presented as the key practice; no additional rite is specified.