Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 79

Devanagari script

अनेकविद्यानिलयः कलाकौशलभाजनम् । कौमारं वय आसाद्य शिवभक्तिपरोभवत्

Transliteration

anekavidyānilayaḥ kalākauśalabhājanam | kaumāraṃ vaya āsādya śivabhaktiparobhavat

Translation

وہ بے شمار علوم کا خزانہ اور فنونِ لطیفہ کی مہارت کا ظرف تھا؛ جوانی کو پہنچتے ہی وہ سراسر شِو بھکتی میں منہمک ہو گیا۔

Word by Word

• अनेकविद्यानिलयः: a repository of many sciences
• अनेकविद्यानिलयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनेक (प्रातिपदिक) + विद्या (प्रातिपदिक) + निलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (अनेकानां विद्यानां निलयः) (nominative singular)

• कलाकौशलभाजनम्: a vessel of artistic skill
• कलाकौशलभाजनम्: Karta (Apposition/कर्ता-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कला (प्रातिपदिक) + कौशल (प्रातिपदिक) + भाजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कलाकौशलस्य भाजनम्) (nominative singular; predicate/apposition)

• कौमारम्: youthful; of boyhood
• कौमारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कौमार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (accusative singular)

• वयः: age; stage of life
• वयः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन (accusative singular)

• आसाद्य: having reached; attaining
• आसाद्य: Purvakala-kriya (Gerundial/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + सद् (धातु) → आसाद्य (कृदन्त, ल्यप्/क्त्वान्त अव्यय)
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having reached)

• शिवभक्तिपरः: devoted to Śiva
• शिवभक्तिपरः: Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + भक्ति (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (शिवे भक्तिः यस्य/शिवभक्तौ परः) (nominative singular)

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect/past); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Parimalālaya as a radiant youth surrounded by manuscripts, instruments, and artistic tools, then turning toward a Śiva-liṅga in reverence.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Learning and artistry are elevated when oriented toward devotion—here, single-pointed Śiva-bhakti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate verse focuses on the devotee’s formation; the broader adhyāya frames this within Kāśī’s Śaiva mahātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated; it establishes a devotional disposition as the foundation for later vows and worship.