Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 79

Devanagari script

तत्प्रतीच्यां महालिंगं द्रोणेश इति कीर्तितम् । यल्लिंगपूजनाद्द्रोणो ज्योतीरूपं पुनर्दधौ

Transliteration

tatpratīcyāṃ mahāliṃgaṃ droṇeśa iti kīrtitam | yalliṃgapūjanāddroṇo jyotīrūpaṃ punardadhau

Translation

اس کے مغرب میں ایک عظیم لِنگ ہے جو ‘درونیش’ کے نام سے مشہور ہے۔ اس لِنگ کی پوجا سے درون نے دوبارہ اپنا نورانی، روشنی جیسا روپ حاصل کیا۔

Word by Word

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive relation)

• प्रतीच्याम्: in the west (western direction)
• प्रतीच्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रतीची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (location)

• महा: great
• महा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत्/महा (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्म/उद्देश्य (context-dependent)

• द्रोणेशः: Droṇeśa (Lord of Droṇa)
• द्रोणेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्रोण + ईश (प्रातिपदिक; द्रोणस्य ईशः)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नाम (apposition)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/नामनिर्देशार्थक अव्यय (quotative particle)

• कीर्तितम्: is called/has been proclaimed
• कीर्तितम्: Karma (Predicate of object/कर्म-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय

• यत्: whose
• यत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• लिङ्ग: liṅga
• लिङ्ग: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद (compound member)

• पूजनात्: from worship
• पूजनात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative/हेतु-अपादान)
• Type: Noun
• Root: पूजन (प्रातिपदिक; √पूज्-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतुः/अपादान (cause/ablative)

• द्रोणः: Droṇa
• द्रोणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्रोण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता

• ज्योतिः: light
• ज्योतिः: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद

• रूपम्: form (as light-form)
• रूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण अव्यय (adverb)

• दधौ: assumed/put on
• दधौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; कर्तरि प्रयोग

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Droṇeśa-liṅga (Kāśī)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (Ghaṭodbhava)

Visual Art Cues

Scene: A great liṅga shrine on the western side of a Kāśī sacred cluster; Droṇa, humbled, offers worship and is shown regaining a radiant, light-like form as Śiva’s presence suffuses the sanctum.

Characters & Entities

• Droṇeśa
• Droṇa
• Śiva (as Liṅga)
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-liṅga worship in Kāśī restores spiritual radiance and removes the loss of inner splendour.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Droṇeśa Mahāliṅga, located to the west of the referenced sacred point in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pūjā (worship of the Śiva Liṅga) is explicitly praised as the means to gain the stated merit.