Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 1

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । श्रुत्वोंकारकथामेतां महापातकनाशिनीम् । न तृप्तोस्मि विशाखाथ ब्रूहि त्रैविष्टपीं कथाम्

Transliteration

agastya uvāca | śrutvoṃkārakathāmetāṃ mahāpātakanāśinīm | na tṛptosmi viśākhātha brūhi traiviṣṭapīṃ kathām

Translation

اگستیہ نے کہا: اس اومکار کی کتھا کو سن کر، جو بڑے سے بڑے پاتکوں کو بھی مٹا دیتی ہے، اے وِشاکھ! میں ابھی سیر نہیں ہوا؛ لہٰذا تُو تریوِشٹپی سے متعلق مقدّس حکایت بیان کر۔

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• ओंकारकथाम्: the story of Oṃkāra
• ओंकारकथाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ओंकार + कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—ओंकारस्य कथा (षष्ठी-तत्पुरुष)

• एताम्: this
• एताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• महापातकनाशिनीम्: destroying great sins
• महापातकनाशिनीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महापातक + नाशिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—महापातकानां नाशिनी (षष्ठी-तत्पुरुष)

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• तृप्तः: satisfied
• तृप्तः: Vidhyartha (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: तृप् (धातु) → तृप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• विशाख: O Viśākha
• विशाख: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विशाख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• अथ: then/now
• अथ: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (particle: then/now)

• ब्रूहि: tell (me)
• ब्रूहि: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• त्रैविष्टपीम्: heavenly (pertaining to the gods)
• त्रैविष्टपीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रैविष्टप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘त्रैविष्टप’ = स्वर्गीय/देवलोकसम्बन्धिनी

• कथाम्: story
• कथाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Traiviṣṭapī (as referenced)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Viśākha (Skanda)

Visual Art Cues

Scene: Agastya, calm yet eager, addresses Viśākha (Skanda) requesting the Traiviṣṭapī narrative; palm-leaf manuscripts and a small fire altar indicate a teaching hermitage near Kāśī’s sacred ambience.

Characters & Entities

• Agastya
• Viśākha (Skanda)
• Oṅkāra
• Traiviṣṭapī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even after hearing purifying sacred lore, the seeker’s thirst for dharma and kṣetra-mahātmya should deepen, leading to further inquiry.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ongoing context is Kāśī-kṣetra; this verse transitions from the Oṅkāra account to another Kāśī-linked sacred narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the emphasis is on śravaṇa (hearing) and continued inquiry into sacred kathā.